ကမ္ဘာမြေနေ့ ၂၀၂၀

Earth Anthem (Multilingual)

by Abhay Kumar.

Our cosmic oasis, cosmic blue pearl

the most beautiful planet in the universe

our cosmic oasis, cosmic blue pearl

all the continents and the oceans of the world

united we stand as flora and fauna

united we stand as species of one earth

black, brown, white, different colours

inshan hain ham, dharati hamara ghar (Hindi)

hami manav houn, yo sansar hamro ghar (Nepali)

mi lyudi, zemlaya nash dom (Russian)

leken kulena bashiran wal arda mawtinena (Arabic)

Our cosmic oasis, cosmic blue pearl

the most beautiful planet in the universe

our cosmic oasis, cosmic blue pearl

all the people and the nations of the world

all for one and one for all

united we unfurl the blue marble flag

black, brown, white, different colours

nous sommes des humains, la terre est notre maison (French)

somos humanos, la tierra es nuestra casa (Spanish)

wǒmen shì zénlèi, dìshiye shì wǒmen dechiā (Chinese)

we are humans, the earth is our home. (English)

ပြည်တော်ဝင်

တေးဆို - ဝင်းဦး၊ အက - အင်္ဂလန်စိန်

တေးရေး - အေဝမ်းဆရာညှာ

(ချစ်ခင်ကြတဲ့ အားလုံးမိတ်ဆွေ

နေ့တိုင်းပဲ သတိရတယ်လေ

ကျုပ်တို့မြို့မ အသင်းသားများတွေ

တောင်ရိုးတန်း စစ်ကိုင်းဘက်မှာနေ

ကျန်းမာကြရဲ့လားလို့ မြို့မမောင်တွေ

ရွှေမန်းသူမေ မေးလိုက်သံတွေ

ကျန်းမာကြပါရဲ့လို့

မြို့မမောင်တွေ

ရွှေမန်းသူမေ ပြောလိုက်ပါလေ

စစ်ကိုင်းမှာပဲ စိတ်ကစွဲ နတ်ပြည်

တစ်ခါတစ်လေတော့

မျှော်မှန်းလွမ်းမိ တစ်ဝေဝေ

ပြန်ချင်ဇော ရောက်ချင်ဇောနဲ့

စိတ်စောလို့သာနေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

မြို့မနဲ့အတူတကွ လိုက်ပါနိုင်စေ

အောင်စည်ယွန်းသံ ကြားပြီထင့်

ပြည်တော်ဝင်မယ်လေ)၂

🎷🎺🎻🥁🎹

မန္တလေးရွှေမြို့ တို့ရတနာပုံနေပြည်

တင့်တယ်သာယာစည်ကား ဟိုတုန်းအခါကလေ

အဲ့ဒါတွေ မတွေးကြနဲ့

ရှေ့ဆက်ကာစည်မံကြံစို့လေ

ဪ မန္တလေးရွှေမြို့ တို့ရတနာပုံနေပြည်

တင့်တယ်သာယာစည်ကား ဟိုတုန်းအခါကလေ

အဲ့ဒါတွေ မတွေးကြနဲ့

ရှေ့ဆက်ကာစီမံကြံစို့လေ

မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် အောက်မေ့ကြပေ

တိုက်တာအိမ်ခြေ စည်းစိမ်ရှင်တွေ

မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် အောက်မေ့ကြပေ

တိုက်တာအိမ်ခြေ စည်းစိမ်ရှင်တွေ

လူကြံရင် မခံနိုင်ဘူး အထူးပင်မှတ်တော့လေ

အရင်လိုပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေ

မြို့မအသင်းကပြောပေ

အရင်လိုပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေ

မြို့မအသင်းကပြောပေ

ဖြစ်ဟဲ့ ဆို ဖြစ်ရမယ်တဲ့

ခေတ်သစ်လူများ အားအင်တောင့်တင်းပေ

🎷🎺🎻🥁🎹

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

မြို့မနဲ့အတူတကွ လိုက်ပါနိုင်စေ

အောင်စည်ယွန်းသံ ကြားပြီထင့်

ပြည်တော်ဝင်မယ်လေ

ကိုဗစ်နိုင်တင်းကို ကြောက်ခွင့်မသာသူများ

ဟဲ့ နှာခေါင်းစည်း လက်အိတ်တွေမပါဘူးလား ဆိုတော့ ရုံးက မနက်ကတော့ပေးတယ်။ အခုညမပေးဘူးတဲ့။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ မသိဘူးတဲ့။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) ဖြစ်ပွားမှုဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ ဖြစ်ပွားနေရာမှာ ဧပြီလ ၆ ရက် ညနေ ၄ နာရီအထိ ၁၂သိန်းကျော်အထိ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားနေပြီး၊ သေဆုံးသူ ခြောက်သောင်းကိုးထောင်ကျော် ရှိနေပါတယ်။ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် လူတစ်ရာမှာ ၂၁ယောက်သေဆုံး လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဧပြီလ ၅ ရက် ည ၈ နာရီအထိ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၁ ယောက်မှာ ရောဂါပိုးတွေ့ရှိရပြီး အဲဒီထဲက တစ်ဦးသေဆုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရမှု ရှာမတွေ့ခင်ကရော၊ ရှာတွေ့ပြီးချိန်တွေမှာပါ ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ကြားလာရတာတွေထဲ သူတို့အကြောင်း မပါ ပါဘူး။

ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်ကြားလာရတာတွေက ကိစ္စမရှိရင် အိမ်အပြင်မထွက်ကြဖို့၊ ခရီးမသွားကြဖို့၊ မဖြစ်မနေ အိမ်အပြင်ထွက်ရရင်လည်း Mask တပ်ကြဖို့၊ အပြင်က ပြန်လာရင် ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို ကိုင်တွယ်ပြီးရင် လက်ဆေးကြဖို့ တိုက်တွန်းကြ နှိုးဆော်ကြ၊ ဆရာဝန်တွေ၊ သူနာပြုတွေအတွက် အကာအကွယ်ပစ္စည်းမလုံလောက်လို့ အော်ကြ ဟစ်ကြ ဆွေးနွေးကြ လှူဒါန်းကြ၊ အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်နိုင်အောင် ဘယ်လိုစီစဉ်လုပ်ကိုင်ကြ ဆိုတာတွေအပြင်၊ အိမ်မှာ မိသားစုနဲ့ ဘယ်လိုနေထိုင်ကြမယ်ဆိုတာတွေထိ သူတို့အကြောင်း တစ်လုံးမှ မကြားရ။ ဒီကြားထဲ ဝတ်စုံပြည့်နဲ့ အရပ်ထဲပိုးသတ်ဆေးလိုက်ဖြန်းတာ ဆက်ဖြန်း၊ ဆက်မဖြန်း ကိစ္စကလည်း ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်။

အဲဒီလို တတ်သိနားလည်သူတွေထဲကတစ်ချို့ အိမ်မှာနေပြီး အကြောက်ကြီးကြောက်၊ ကြောက်တဲ့စိတ်ရဲ့ လှုံ့ဆော်မှုနဲ့ အတူ ကိုယ်တိုင်တွင် မဟုတ်ဘူး၊ အခြားသူတွေပါ ကြောက်လာအောင် လူမှုကွန်ယက်တွေမှာ ဖြန့်ဝေကြပြန်ပါတယ်။ သေဖို့ ရာခိုင်နှုန်းနည်းတယ်ဆိုပေမယ့် အခန့်မသင့်ရင် အသက်သေနိုင်တာမို့ သတိထားနေသင့်ပါတယ်။ သို့သော် ကြောက်ဖို့ အခွင့်သာနေသူတွေက ပိုလို့ကြောက်နေကြတယ်လို့ မြင်မိတယ်။ တကယ်တော့ အစိုးရရဲ့ တစ်ရစ်ခြင်း တင်းကြပ်လာတဲ့ အစီအစဉ်တွေအတိုင်း လိုက်နာနိုင်ရင် လုံလောက်တဲ့ အခြေအနေပါ။

ကျွန်တော်တို့ထဲကတစ်ချို့ အဲဒီလို ကြောက်ကန်၊ ကန်နေကြချိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ရှေ့တန်းကနေ ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲဝင်နေကြရတာဟာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း ဆရာဝန်တွေ၊ သူနာပြုတွေချည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လူအများ အသုံးပြုပြီး ရောဂါပိုးပါလာနိုင်တဲ့ တစ်ခါသုံး Mask တွေ၊ ချောင်းဆိုးလို့ ဖုံးအုပ်မိလိုက်တဲ့ တစ်ရှူးတွေ၊ နှပ်ညှစ်ပြီး သုတ်လိုက်တဲ့ တစ်ရှူးတွေ အမှိုက်ပုံးထဲတွင် အဆုံးသတ်မသွားပါဘူး။ ကျန်းမာရေးနဲ့အညီ မြို့တော်ကြီး သန့်ရှင်းသာယာနေစေဖို့ အဲဒီရောဂါ ပိုးပါလာနိုင်တဲ့အမှိုက်တွေကို လိုက်သိမ်းနေကြသူတွေဟာ စက်ရုပ်တွေလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုရှိတဲ့ နို့စို့အရွယ် ကလေးငယ်တွေ ရှိနေနိုင်တဲ့ စည်ပင်အမှိုက်သိမ်း သန့်ရှင်းရေးဝန်ထမ်းတွေပါ။

ကျွန်တော်သိသလောက် သူတို့ တစ်ရက်နှစ်ကြိမ် အမှိုက်သိမ်းကြရတယ်။ မနက်စောစောတစ်ကြိမ်၊ ညဘက်တစ် ကြိမ်ပါ။ သူတို့ အခုဖြစ်နေတဲ့ ကူးစက်ရောဂါအကြောင်း မသိမရှိဘူး။ သိကြမှာပါ။ သက်ဆိုင်ရာဌာနအကြီးအကဲတွေ ကလည်း သတိပေးကြမှာပါ။ သူတို့ကြောက်လို့ဆိုပြီး အမှိုက်မသိမ်းပဲနေလို့မရပါဘူး။ အဲဒီလို လုပ်နေရလို့ ဆရာဝန် တွေလို အကာအကွယ်ပစ္စည်းတွေ ပါသလားဆိုတော့ မပါပါဘူး။

သတိထားမိသလောက်ပြောရရင် မန္တလေးမြို့တော်ဝန် ဒေါက်တာရဲလွင်ရဲ့ Mask တွေတပ်တာဟာ ၅ ဆအထိ ကာကွယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့က သူရဲ့လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှာ တင်တဲ့ပို့စ်မတိုင်ခင် အရင်ရက်တွေက၊ မန္တလေးမှာ ပိုးရှိလူနာ တစ်ယောက်တွေ့ပြီး အုတ်အော်သောင်းတင်းဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းအထိ သူတို့မှာ Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေ မပါခဲ့ကြဘူး။ ဟဲ့ ကလေးတွေ ရောဂါတွေဖြစ်နေတာ သိတယ်မဟုတ်လား၊ လက်အိတ်တွေ နှာခေါင်းစည်းတွေ မဝတ်ကြဘူးလားလို့ သတိပေးမိတဲ့အထိပါ။ ဒါဟာ သူတို့အတွက် Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေ ဌာနက ထုတ်မပေးထားဘူးလို့ စွပ်စွဲချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ထုတ်မပေးရကောင်းလားလို့ အပြစ်တင်ချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ထုတ်ပေးထားတာကို မသုံးတာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သလို၊ တစ်ကြိမ်ပဲသုံးပြီး ထပ်သုံးလို့မရလောက်အောင် ပေကျန်သွားလို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဘယ်သူတွေ ဘယ်လောက်ကြောက်ပြီး ဘာတွေလုပ်နေနေ သူတို့အလုပ် သူတို့လုပ်နေကြရတာကို သတိရစေချင် တာပါ။ သိစေချင်တာပါ။ အလွန်ကြီးကြောက်ပြီး လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ အရူးတွေလို ကြောက်ဖျားဖျားမနေကြဖို့ သတိပေးချင်တာပါ။ ကြောက်တာနဲ့ သတိထားနေတာဟာ လားလားမှမတူပါဘူး။

အရင်ညက သတိထားကြည့်မိတော့ သူတို့မှာ Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေနဲ့မို့ စိတ်သက်သာရာရမိတယ်။ သို့သော် အမှိုက်တောင်းကို လက်တစ်ဆုံးမြှောက်တင် မျက်နှာမော့လို့ အဲဒီအမှိုက်တောင်းက အမှုန်အမွှားတွေက သူတို့ မျက်နှာနဲ့ တစ်ကိုယ်လုံးပေါ် ကျလို့နေတယ်။ အမှိုက်စက ဆံပင်မှာငြိလို့နေတယ်။ ကားပေါ်က အမှိုက်ပုံပေါ် ထိုင်နေသူက လက်လှမ်း ယူတယ်။ အိမ်ရောက်လို့ ရေမချိုးရသေးခင်၊ လက်မဆေးရသေးခင် အဖေအမေပြန်အလာကို ပြေးဖက် မယ့်ကလေးတွေ ရှိကောင်းရှိနေမယ်၊ အမေပြန်အလာ နို့စို့ဖို့စောင့်နေမယ့် ကလေးငယ်တွေ ရှိကောင်း ရှိနေပါလိမ့်မယ်။

ရောဂါဖြစ်ပွားစအချိန်တွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ် ပြင်ပမှာ ဘယ်လောက်ကြာကြာ နေနိုင်တယ်ဆိုတာ ပညာရှင်တွေ တိတိကျကျမသိခဲ့ကြဘူး။ အခုတော့ သိလာရပါပြီ။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (COVID-19) ကို ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ အလူမီနီယံပေါ်မှာ ၂ နာရီကနေ ၈ နာရီ၊ ခွဲစိတ်ခန်းသုံး လက်အိတ်တွေပေါ်မှာ ၈ နာရီ၊ စတီးပေါ်မှာ ၄၈ နာရီ (နှစ်ရက်)၊ သစ်သားပေါ်မှာ ၄ ရက်၊ ဖန်၊ မှန်ပေါ်မှာ ၄ ရက်၊ စက္ကူပေါ်မှာ ၄ ရက်ကနေ ၅ ရက်၊ ပလပ်စတစ်ပေါ်မှာ ၅ ရက်အထိ နေနိုင်ပါသတဲ့။

ကျွန်တော်တို့တွေ ပိုးကာကွယ်ဖို့သုံးထားတဲ့ အကာအကွယ်ပစ္စည်းတွေမှာ ကပ်ငြိနေမယ့်ပိုးတွေ အဲဒီသန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်းတွေဆီမှာ အဆုံးသတ်နေလေရော့သလား။ သူတို့မှာ နှာခေါင်းစည်း၊ လက်အိတ်က ပါတစ်ရက် မပါတစ်ရက်။ အမှိုက်ကျုံးတဲ့ ကတ်ထူးပြားတစ်ဖက်၊ အမှိုက်တောင်းတစ်ဖက်နဲ့ လမ်းတကာလှည့်၊ လူတကာ စွန့်ပြစ်ထားတဲ့ အိမ်ပေါက်ဝက အမှိုက်တွေသိမ်းလို့ ကျုံးလို့။ သူတို့လည်း ရောဂါကူးစက်နိုင်တဲ့ သွေးနဲ့သားနဲ့ မိသားစုနဲ့ သေရမှာကြောက်တဲ့ လူသားတွေရယ်ပါ။ သူတို့ကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ဝိုင်းပြီး ဂရုစိုက်ပေးဖို့လိုမယ်ထင်ပါတယ်။ သူတို့က ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေလို အသိပညာပြည့်စုံသူတွေ မဟုတ်ကြဘူးလေ။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဧပြီလ ၆ရက် ၂၀၂၀

Credit:PaukPhaw

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ COVID19 စမ်းသပ်ကုသအောင်မြင်

COVID-19 ကာကွယ်ဆေးအတွက် အမေရိကန်မှာ ဒုတိယအကြိမ်စမ်းသပ်

ဝါရှင်တန်(AP) - အမေရိကန်သုတေသီတွေဟာ နောက်ထပ်လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ ကိုဗစ်နိုင်တင်းကာကွယ်ဆေး စမ်းသပ်မှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ မနေ့(မတ်လ၉ရက်နေ့)က အေပီသတင်းတစ်ပုဒ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အခုတစ်ကြိမ်မှာတော့ အသားအတွင်း ထိုးသွင်းတာ မျိုးမဟုတ်ဘဲ အရေပြားအတွင်းထိုးသွင်းတဲ့စနစ်ကို အသုံးပြုထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။

အခုလိုထိုးနှံရာမှာ နာကျဉ်မှုဟာ သာမန်အရေပြားစစ်ဆေးတာလောက်သာ ခံစားရမယ်လို့ မစ်ဆူရီပြည်နယ်၊ ကန်ဇက်မြို့ အစမ်းသပ်ကုတင်ပေါ်မှာ လဲလျောင်နေတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းကို သုတေသီးတစ်ဦးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ဒုတိယအကြိမ်စမ်းသပ်မှုဖြစ်ပြီး၊ ပထမအကြိမ်ကို တနင်္လာနေ့က ပြုလုပ်ခဲ့တာပါ။

"ဒါဟာကျွန်တော်တို့ လုပ်ဖူးသမျှထဲမှာ အရေးကြီးဆုံးစမ်းသပ်မှုပဲ"လို့ ဒေါက်တာဂျွန်အာဗင်၊ ဆေးဝါးသုတေသနစင်တာက စမ်းသပ်မှုအပြီး အေပီကိုပြောပါတယ်။ သူကဆက်ပြီး "ဒီအစမ်းသပ်ခံတွေဟာ အခုလိုအစမ်းသပ်ခံဖို့ တံခါးဝကို ရောက်လာကြတယ်"လို့ ပြောပါတယ်။

အင်နိုးဗီယိုဆေးဝါးသုတေသနစင်တာက တီထွင်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံခြင်းစမ်းသပ်မှုဟာ ကမ္ဘာအနှံပြန့်နှံ့ နေတာကိုတားဆီးဖို့ လူတွေကိုအိမ်အတွင်း အဓမ္မနေစေတဲ့၊ ကမ္ဘာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ရပ်တံ့ထားရစေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးကို ကာကွယ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရှာဖွေမှုတွေထဲက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

အင်နိုးဗီယိုရဲ့လေ့လာမှုဟာ ကန်ဇက်မြို့သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းနဲ့ ပန်ဆယ်ဗေနိယားပြည်နယ်တက္ကသိုလ်က ကျန်းမာတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလေးဆယ်ကို INO-4800လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကုထုံးကို နှစ်ကြိမ်စစ်ဆေးဖို့ သတ်မှတ်ထားတာပါ။ အင်နိုးဗီယိုအနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကသုတေသီတွေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာ အလားတူလေ့လာမှုကို ပြုလုပ်ဖို့ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီအစောပိုင်းစမ်းသပ်မှုတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးဟာ အမှန်တကယ်ကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိမရှိ သက်သေပြဖို့၊ နောက်ထပ် ပိုမိုကြီးမားတဲ့ စမ်းသပ်မှုအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရမှုရှိမရှိစစ်ဆေးတဲ့ ပထမခြေလမ်းဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ သုတေသနကောင်းကောင်းလုပ်နိုင်ရင်တောင်မှ ဘယ်ကာကွယ်ဆေးကိုမဆို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးမပြုမီ တစ်နှစ်ကျော်ကြာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်း အေပီမှာဖော်ပြထားပါတယ်။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ညီလေး

မိမိအသုံးပြုပြီးသား ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်းကို ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်

မိမိသုံးပြီးသား ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်(Mask) ကို ထမင်းပေါင်းအိုး (Rice Cooker) ထဲ ထည့်ပေါင်းပြီး ပြန်သုံးလို့ ရတယ်လို့ ထိုင်ဝမ်အစိုးရက ဒီကနေ့ တရားဝင် ကြေငြာချက်ထုတ်ပါတယ်။

🔹၁🔹 အချိန်အကြာကြီး သုံးထားတဲ့ Mask မဖြစ်ရ။

🔹၂🔹 သန့်နေသေးတယ်လို့ ယူဆတဲ့ Mask ကို ရေလုံးဝမဆေးရ (အရက်ပျံ လုံးဝ မဖျန်းရ)

🔹၃🔹 သုံးပြီးသားကို ခန လေသလပ်ခံထားပြီး ထမင်းပေါင်းအိုးထဲ သူ့အတိုင်း (အခြောက်) ထည့်ပါ။ ဆိုလိုတာ ရေထည့်ပြီး မပေါင်းရ။

🔹၄🔹 ခလုတ် နှိပ်ပြီး ၃-မိနစ် အပူပေး‌ပေါင်းပါ။

🔹၅🔹 သုံးမိနစ် ပြီးရင် ပြန်ထုတ်ပါ။ ပြန်လည်အသုံးပြုလို့ ရပါပြီ။

ကာကွယ်မှုက ၉၈% ကနေ ၉၅% အထိ ကျန်သေးတယ် ဆိုပါတယ်။ မညစ်ပတ်သေးရင် ၃-၄ခါမက ပြန်သုံးလို့ ရတယ် ပြောပါတယ်။ အရေးအကြီးဆုံး သတိထားရမှာက ဆေးရုံ/ဆေးခန်း ပြပြီး ပြန်အလာမှာ သုံးထားတဲ့ Mask ဆိုရင် လုံးဝ အဲဒီလို ပြန်လည်အသုံး မပြုသင့်ပါဘူး။

လင်းလင်းလတ်

သေဖို့ထက် နေဖို့ခက်

တရုတ်တစ်ပြည်လုံးမှာ အများကြီးစဖြစ်တယ် သေတာ သုံးထောင်ပဲသေတယ်။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ ကြောက်ရမှာက သေတာကို ကြောက်ရမှာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ကြောက်ရမှာက သုံးလေးလ တစ်နိုင်ငံလုံး ငုတ်တုတ်ထိုင်စားရမှာ။ အဲဒါကို ကြောက်ရမှာ။ တရုတ်က ကျွန်တော်တို့ထက် ချမ်းသာတယ်။ သူတို့က သုံးလေးလ ထိုင်စားနိုင်တဲ့သူတွေရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ တစ်နေ့လုပ် တစ်နေ့စားတွေ ထိုင်စားရတော့မှာ။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ တကယ်ကြောက်ရမှာက ကျွန်တော်တို့ဆီ ဝင်လာခဲ့လို့ရှိရင် လာမယ့် Impact (နောက်ဆက်တွဲအကျိုးသက်ရောက်မှု)တွေကို ကြောက်ရတာ။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ သုံးလေးလထိုင်စားရတော့မှာ။ အကုန်လုံးငြိမ်ရမယ်။ အကုန်လုံး Quarantine (သီးသန့်ခွဲထားခံရမယ်) လုပ်ရမယ်ဆို ကျွန်တော်တို့က အဲဒါ ဒုက္ခရောက်တာ။ အဲဒါကို ကျွန်တော်တို့ စဉ်းစားနေတာ။ ကျွန်တော်တို့က သေမှာကြောက်လို့ အဓိကစဉ်းစားတာမဟုတ်ဘူး။ တစ်ယောက်ချင်း တစ်ယောက်ချင်း သေနိုင်ဖို့ Chance (အခွင့်အလမ်း)က တော်တော်ကို နည်းတယ်လို့ ဒေါက်တာမောင်မောင်ဦး တွဲဖက်ပါမောက္ခ အထွေထွေရောဂါကုသမားတော်က ပြောပါတယ်။

ဒေါက်တာမောင်မောင်ဦးဟာ မန္တလေးမြို့ အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီး ဖျားနာဆောင် (၁)မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုဗစ်နိုင်တင်း စောင့်ကြည့်လူနာအဖြစ် ကန်တော် နဒီဆေးရုံမှာ ဆေးဝါးကုသမှုခံယူနေတဲ့ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တံတားဦးမြို့နယ်က အသက် ၂၂နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီး မတ်လ၁၇ရက် နံနက်ပိုင်းက သေဆုံးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြုလုပ်တဲ့သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ သတင်းထောက်တွေကို အခုလိုပြောကြားခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အခုဆောင်းပါးစရေးဖို့ပြင်မိတဲ့ မတ်လ ၁၉ရက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းတွေအရ ၁၉၅နိုင်ငံရှိတဲ့အထဲက ၁၆၆နိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်နိုင်တင်း(COVID19)ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွား နေပါတယ်။ လူဦးရေ နှစ်သိန်းခုနှစ်ထောင်ကျော်ကူးဆက်ခံထားရပြီး လူပေါင်း ကိုးထောင်နီးပါး သေဆုံးသွားပြီလို့ ဆိုတယ်။ ဆောင်းပါးတကယ်ရေးဖြစ်တဲ့ မတ်လ ၂၆ရက်နေ့မှာတော့ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ရောဂါဖြစ်ပွားနေပြီး ရောဂါကူးစက်ခံရသူ လေးသိန်းတစ်သောင်းကျော်၊ သေဆုံးသူ တစ်သောင်းရှစ်ထောင်ကျော် ရှိပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ အဲဒီအချက်အလက်တွေဟာ အချိန်နဲ့တပြေးညီ အချက်အလက် မဟုတ်ပါဘူး။ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ အချက်လက်အသစ်တွေတင်ပေးနေတဲ့ ကမ္ဘာ့တိုင်းတာရေးဝဘ် စာမျက်နှာ (worldometers.info) ရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကဏ္ဍမှာတော့ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ရောဂါကူးစက်ပျံ့ပွားနေပြီး၊ လူပေါင်းလေးသိန်းရှစ်သောင်းနီးပါး ရောဂါကူးစက်ခံထားရတယ်။ သေဆုံးသူအရေအတွက်က နှစ်သောင်းတစ်ထောင်ကျော် ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုရဲ့ တစ်ဆယ့်ခြောက်ရာခိုင်နှုန်း တစ်ရာမှာ တစ်ဆယ့်ခြောက်ယောက် သေဆုံးတာပါ။ ဒီနေရာမှာ တစ်ခုပြောစရာရှိလာပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေရော နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံရဲ့ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID19) ရောဂါပိုးရှိသူ နှစ်ယောက်စတွေ့ပြီးနောက်တစ်ရက် ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID19) နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူလူထုသို့ အသိပေးတင်ပြချက်မှာပါ သေဆုံးနိုင်တဲ့ ရာခိုင်နှုန်း ၄ဒဿမ၄ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ကမ္ဘာ့တိုင်းတာရေးအဖွဲ့ရဲ့ ဖော်ပြချက်မှာတော့ ရောဂါဖြစ်ပွားသူတွေရဲ့ ၄ရာခိုင်နှုန်းဟာ စိုးရိမ်ရသူတွေသာဖြစ်ပြီး၊ သေဆုံးသူရာခိုင်နှုန်းကတော့ တစ်ဆယ့်ခြောက်ရာခိုင်နှုန်းပါ။ နောက်တစ်ခုက ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ နေ့စဉ်အစီရင်ခံစာတွေထဲက ကာကွယ်ရမယ့် နည်းလမ်းထဲမှာ မတ္ထရစ်စနစ်၊ ကမ္ဘာသုံးယူနစ်စနစ်နဲ့ တစ်မီတာအကွာအဝေးက ပြောဆိုဆက်ဆံကြရင် ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ပြောထားတာကို သုံးပေအကွာဆိုပြီး ပြောဆို လိုက်နာ လုပ်ကိုင်နေကြတယ်။ အခုဖြစ်နေတာဟာ ကမ္ဘာ့ကူးစက်ကပ်ရောဂါပါ။ အရပ်ထဲက လက်သမားဆရာတွေအတိုင်းအတာ တိုင်းသလို တစ်မူး၊ တစ်မတ်ကွာတာ ရိုက်ထည့်လိုက်လို့ရပါတယ်ဆိုတာမျိုး၊ တစ်ပေမကွာ ဆရာမဖြစ် ဆိုတာမျိုး လုပ်ဖို့မသင့်ပါဘူး။ တစ်မီတာဆိုတာ ပေနဲ့တွက်ရင် သုံးပေနှစ်လက္မကျော်၊ သုံးပေသုံးလက္မလောက် ရှိပါတယ်။

လူ့အသက်တစ်ချောင်းဆုံးရှုံးရတယ်ဆိုတာ စိတ်မကောင်းစရာကောင်းပါတယ်။ သို့သော် ရာခိုင်းနှုန်းနဲ့ ကြည့်ရင်နည်းပါတယ်။ ကူးစက်ကပ်ရောဂါဖြစ်လို့ ရောဂါဖြစ်ပွားရာနေရာတွေကို သီးသန့်ခွဲထား၊ ပိတ်ဆို့ထားကြရပါတယ်။ အဲဒီလို ပိတ်ဆို့ထားရတာကြောင့် အလုပ်ပျက် အကိုင်ပျက် ဖြစ်ကြရတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ စား၊ ဝတ်နေရေးကိစ္စက စကားပြောလာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တစ်နေ့လုပ်တစ်နေ့စား အခြေခံလူတန်းစားတွေမှာ ပိုလို့ဒုက္ခရောက်ကြရမှာပါ။

ဒီအခြေအနေတွေအတွက် မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ထားတာတွေ့ ရတယ်။ ရောဂါပိုးတွေ့သူတွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက်ဖြစ်လာရင် ထားရမယ့်နေရာတွေ၊ အဲဒီရောဂါဖြစ်သူတွေကို ကူညီစောင့်ရှောက်ဖို့ Volunteer အဖွဲ့အစည်းအတွက် လူစာရင်းတင်ခိုင်း တာတွေ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေအတွက် ချေးငွေထုတ်ပေးမယ့်အစီအစဉ်တွေ၊ အခွန်လျော့ ပေးမယ့်အစီအစဉ်တွေကို ထုတ်ပြန်ကြေညာထားပါတယ်။ အဲဒါအပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ ‌ဈေးတက်မရောင်းပါဘူးဆိုတဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေကိုလည်းတွေ့ကြရမှာပါ။ သို့သော်လည်း ပုံမှန်အချိန်တွေမှာတောင် လုယက်မှုတွေနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုအားနည်းတဲ့အဖြစ်တွေက စိတ်ပူစရာအခြေအနေတွေပါ။

အဲဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စာရေးဆရာ ကြည်ဇော်ဝင်းက ဆူပူအုံကြွမှု အခြေအနေမျိုးတွေ အထိ ဆိုးဆိုးဝါးဝါးဖြစ်လာဖို့တော့ မမြင်မိဘူး။ တစ်ခုပဲ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ အမျိုးကောင်းသမီးတွေ ဘဝပျက်ရတာမျိုး၊ ခိုးဆိုးလုနှိုက်တွေ ပေါလာနိုင်တာမျိုးတွေတော့ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ သူ့အမြင်ကို ပြောပါတယ်။

စာရေးဆရာမ မဝင့်(မြစ်ငယ်)ကတော့ အမေစုရဲ့ငွေချေးလုပ်ငန်းစဥ်က အရင်အစိုးရလက်ထက်ကလည်း လုပ်ခဲ့တာပဲ။ အကြွေးယူ လူပျက်စီးခဲ့ကြပြီး အောင်မြင်တာထက် ဒုက္ခရောက်သွားကြတာ များပါတယ်။ ဒို့ရပ်ကွက်တွေမှာ ချေးနည်းမျိုးစုံနဲ့အကြွေးလှည့်ယူကြ၊ ချဲထိုးဖဲရိုက်နဲ့ မိန်းမတွေပါ ပျက်စီးလိုက်ကြတာ မျက်မြင်ပါ။ တကယ်လုပ်ငန်းလုပ်ကြဖို့ စနစ်တကျချေးကြ။ လုပ်ကြပြန်မယ်ဆိုတော့လည်း ရောဂါဘေးရှောင်ရတာတမျိုး၊ ထုတ်လုပ်မှုဖြန့်ဖြူးဖို့ ခက်ခဲတာတမျိုးမို့ ထိရောက်နိုင်ပါမလား။ လောလောဆယ် ရောဂါဘေးရှောင်ရင်း စီးပွားပျက်လာကြမယ်။ ဆင်းရဲသားက ငတ်လာကြရင် လုယက်မယ်၊ ခိုးမယ်၊ တိုက်မယ်။ ကပ်တွေဆိုတာက တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ဆက်လာတတ်တယ်။ ရောဂါဖြစ်တဲ့ ကပ်ပြီးရင်၊ စီးပွားရေးအဆင်မပြေတဲ့ အငတ်ဘေး၊ ငတ်တော့ လုယက်တိုက်ခိုက် လက်နက်ဘေး ဆက်လာဦးမှာပဲလို့ သူရဲ့ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်ကို အခြေခံပြီး ကပ်သုံးပါးအကြောင်း ပြောပါတယ်။ အဲဒါအပြင် ဖြစ်လာမယ့် အခြေအနေမှာ လည်ပတ်နေတာတွေရ ပ်ဆိုင်းသွားကြလေတော့ လည်ပတ်မြဲလည်ပတ်နေမယ့် အရာတွေ ဘာတွေကျန်နေမလဲ နှစ်လုံး၊ သုံးလုံး လောင်းကစားတွေကအစ ရပ်ကွက်ထဲက ဖဲဝိုင်းကြွေဝိုင်းတွေအထိ ပိုအာရုံရောက်ကုန်မယ်။ လည်ပတ်နေတဲ့အရာတွေကမှ ရပ်ကုန်တာလေ အဲဒါတွေပါရပ်သွားအောင် လုပ်ပေးစေချင်တယ်လို့ ထပ်လောင်းပြောပါတယ်။

စာရေးဆရာ သတင်းစာဆရာ သိုက်ထွန်းသက်ကတော့ စည်းစည်းလုံးလုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်း ဖို့လိုမယ်။ အစိုးရအနေနဲ့ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်းရုန်းတာထက်၊ အခြားအဖွဲ့အစည်းတွေကိုပါ ပူးပေါင်းပါဝင်လာအောင် ကိုယ်ကစပြီး လုပ်ပြနိုင်ဖို့လိုတယ်။ ဒါဟာ မလုပ်နိုင်လို့ အကူအညီ တောင်းတာမျိုးတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့။ အခြားအဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း နိုင်ငံရေးအမြတ်ထုတ်ဖို့ အတွက်မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်နိုင်ငံအခြေအနေမှန်ကိုသိပြီး ညီညီညွတ်ညွတ် ပူးပေါင်းပါဝင်သင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

အစိုးရက ရောဂါအတွက် ပြင်ဆင်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန်းလေး မြို့ကြီးတွေမှာပေါ့။ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တွေထုတ်ပြီး ဧပြီလကုန်ထိ စည်ကားတဲ့ ပွဲလမ်းတွေ မလုပ်ဖို့ ပန်ကြားထားပါတယ်။ SMEတွေအတွက် ငွေချေးမယ်ဆိုတာလည်း သတင်းကောင်းပါပဲ။ အခွန်တွေလည်း လျှော့ချသွားမယ်လို့ ပြောသွားပါတယ်။ ကိုဗစ်နိုင်တင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သီးခြားပြောရရင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ အရေးတကြီး လိုအပ်ပါတယ်။ အခုပြင်ဆင်ထားတာတွေလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ လုံလောက်ပါတယ်။ ပြီးပြည့်စုံလောက်အောင် ပြင်ဆင်နိုင်တယ်ဆိုတာ ဘယ်နိုင်ငံမှ မရှိပါဘူး။ အကောင်းဆုံးတော့ သူ့နည်းသူ့ဟန်နဲ့ ပြင်ဆင်ကြသူချည်းပါပဲလို့ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ သန်းနိုင်ဦးက ပြောပါတယ်။

မြန်မာအစိုးရရဲ့ ပြင်ဆင်ထားမှုတွေဟာ ဂျပန်နိုင်ငံက ပြင်ဆင်လုပ်ကိုင်နေတာနဲ့ ဆင်ဆင်တူနေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံရောက် အမည်မဖော်လိုသူတစ်ယောက်ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းရာမှာ လူတစ်ယောက်ချင်းကိုတော့ မကြည့်နိုင်ဘူးထင်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် လုပ်ငန်းရှင်တွေကိုပဲ အတိုးမဲ့ ငွေချေးပေးမယ် ပြောပုံရတယ်။ တကယ်ကျ အပြောပဲ ရှိသေးတယ်။ ဘာမှ လက်တွေ့အကောင်ထည် မမြင်ရသေးဘူး။ အွန်လိုင်းပေါ်မှာတော့ အကောင်းတွေချည်း ရေးနေကြတာပဲ။ တကယ်တမ်းကျ ဝန်ကြီးချုပ်ရှင်းဇိုးအာဘေက အာချည်းပဲ။ (ရယ်လျှက်)

Mask (ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်း) အစိုးရက ထုတ်ပေးတယ်သာပြောတာ သာမန်ပြည်သူတွေ လက်ထဲ ရောက်မလာဘူး။ ဒါကြောင့် လူတွေ အော်နေကြပြီ။ လက်လုပ်လက်စားတွေ အများအားဖြင့် မပြေလည်ဘူး။ အခုက တစ်လအစ ရှိသေးတော့ အသံတွေက သိပ်ကျယ်မလာသေးဘူး။ ဒီထက် ကြာပြီး တစ်လကနေ နှစ်လဖြစ်လာရင်တော့ အတော်ရှုပ်ထွေးလာတော့မယ်။ ကိုယ်တွေ ဝင်ငွေလည်း ထိတာပဲ။ အခြေခံလုပ်ခက လူတိုင်း နည်းတာ ထုံးစံပဲ။ အခြေခံလုပ်ခကို အချိန်ပိုင်းနဲ့ ထပ်ပေါင်းလုပ်မှ ပုံမှန်ပြေလည်တာလေ။ ခုကျ အချိန်တွေ လျော့တော့ အခြေခံလုပ်ခလေးနဲ့ နင်နေတာပေါ့လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါဟာသူ့အမြင်တွင် မဟုတ်ဘဲ သူ့မိတ်ဆွေဂျပန်နိုင်ငံသားတွေနဲ့ အမြင်အတူတူပဲလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ အဲဒါအပြင် အခြားမိတ်ဆွေ တစ်ဦးကလည်း အလုပ်ကပြန်ရင် Mask (ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်း)တွေ ရောက်နေမလားလို့ စာတိုက်ပုံးဖွင့် ဖွင့်ကြည့်ရတာ အမော။ ပြီးတော့လည်း ကလေးတွေကျောင်းပိတ်ထားလို့ ထမင်းဗူး အလကားပေးသတဲ့။ တခါမှမရဘူးပေါင်။ မနက်မနက် ထမင်းဘူးထချက်ပေးနေရတာ လူလည်း ပန်ဒါဖြစ်နေပြီလို့ ပြောပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရကတော့ ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ပြန်ချက်တွေနဲ့အတူ အဲဒီညွှန်ကြားချက် တွေကို မလိုက်နာရင် အရေးယူမယ့် စည်းကမ်းချက်တွေပါ တပါးတည်းပါလာတာကြောင့် အခြေခံ လက်လုပ်လက်စားတွေ အဆင်ပြေတယ်လို့ ပေကျင်းမှာ ပညာသင်ကြားနေတဲ့ မလီလီပန်က ပြောပါတယ်။ သူပြောပုံအရ အလုပ်မလုပ်ရလည်း ပုံမှန်ပေးနေကျ နှုန်းထားအတိုင်း လုပ်ငန်းရှင်တွေက ပေးကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒါအပြင် ပညာသင်ကြားရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း အွန်လိုင်းစနစ်ကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးတာကြောင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနေတဲ့ အတောအတွင်း အဆောင်မှာပဲ ဆက်ပြီး စာသင်ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဆရာတွေအနေနဲ့ ခါတိုင်းစာသင်ခန်းထဲမှာ သင်တာထက် ပိုဂရုစိုက် အားထုတ်ကြတယ်။ ရည်ညွှန်းကိုးကားရမယ့် စာအုပ်လင့်တွေပါ ပါလာတာကြောင့် စာကြည့်တိုက်မှာ သွားရှာစရာမလိုဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ အခုရက်ပိုင်းအတွင်း ရောဂါထိန်းချုပ်လာနိုင်လို့ အချို့ပြည်နယ်ကကျောင်းတွေ ပြန်ဖွင့်လာနိုင်ပြီလို့လည်း သူမက ပြောပါတယ်။ သူမတက်နေတဲ့ ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှာ ရောဂါဖြစ်ပွားတဲ့ ကာလအတွင်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်မှုတွေကို ကူညီ ဖြေရှင်းပေးဖို့ စိတ်ပညာဌာနက တာဝန်ယူထားတယ်လို့လည်းပြောပါတယ်။

အင်္ဂလန်နိုင်ငံရဲ့ သုတေသီတွေ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကိုဗစ်နိုင်တင်းဟာ ၂၀၂၁ခုနှစ် နွေဦးရာသီ လောက်အထိ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် အစိုးရအနေနဲ့ ဆေးရုံတွေမလုံလောက်ရင် သုံးဖို့ အပြင်ကပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေကို အကူအညီတောင်းခံနေရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ထောက်ခံထားတဲ့ BMJ ဝဘ်စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

မန္တလေးက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ကိုဇော်မင်းထွန်းကတော့ ပြောရရင် လက်ရှိကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) က ဘယ်လောက်အထိသွားမှာလဲ။ အဲဒါကို ဘယ်ပညာရှင်တွေရဲ့ဟာ ကျွန်တော်တို့ယူမှာလဲ ဆိုတာကို ပထမဆုံးစဉ်းစားရမယ်။ သုံးလသွားမှာလား၊ ခြောက်လသွားမှာလား၊ တစ်နှစ်သွားမှာလား၊ အဲဒီအတွက်က ရေတိုရေရှည်အစီအစဉ် ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ဘာရှိလဲပေါ့နော်။ ကျွန်တော်ပြောတာ ကျန်းမာရေးဘက်က ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ စီးပွားရေးပိုင်းက ပြောတာဖြစ်ပါတယ်။

အခွန်လျှော့မယ်တို့ နောက်တစ်ခုက ပေးရမယ့်အခွန်ကို ရက်ရွှေ့တယ်ဆိုတာတွေက နောက် ချေးငွေ ထုတ်ချေးမယ် ဆိုတဲ့ဟာတွေက တကယ်အလုပ်ဖြစ်ပါ့မလားဆိုတာ စိုးရိမ်တယ်။ ခုတ်ရာတစ်ခြား၊ ရှရာတစ်ခြားဖြစ်မှာ၊ အနာနဲ့ဆေး တခြားစီ ဖြစ်မှာ နည်းနည်းလေးကြောက်တယ်။

ကျွန်တော်တို့အများစုရဲ့ SME ပေါ့နော် ကျွန်တော်တို့အကြီးတွေကလည်း ပုံမှန်ထိတာပါပဲ၊ အလတ်စားပေါ့နော်၊ အလတ်စားဆိုသော်လည်း အသေးစားများပါတယ်။ အဲဒါတွေကို ပြင်ဆင်ဖို့ Awareness (အသိပညာပေးမှု)ကို လုပ်ဖို့လိုလိမ့်မယ်ဗျ။ ဆိုတော့ စီးပွားရေးသမားတွေအားလုံး သိနေပြီလေ။ စီးပွားကျတော့မယ်၊ ကျနေပြီ၊ အခြေအနေမကောင်းဘူး။ နဂိုတည်းကမှ ကျွန်တော်တို့က နူရာဝဲစွဲ၊ လဲရာ သူခိုးထောင်း လေ။ ကျွန်တော်တို့ နဂိုကမှ စီးပွားမကောင်းဘူး။ မကောင်းတဲ့ ကြားထဲက ဒီဟာဖြစ်လာတယ်။ အဲအတွက်ကို အစိုးရက ဖြေလျှော့တာအပြင်၊ သူတို့လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့ဟာကို စီးပွားရေးပညာရှင်တွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီးတော့၊ Awareness (အသိပညာပေးမှု) လုပ်ပေးသင့်တယ်။ ဆိုတော့ နီးစပ်ရာဖြစ်ဖြစ် မတူဘူးပေါ့လေ။ ဆိုလိုတာ လက်ရှိမှာတော့ လူစုလူဝေးလုပ်လို့မရဘူးဆိုပေမယ့် ပုံမှန် E-commerce (အွန်လိုင်းချိတ်ဆက်မှုကို အသုံးပြုပြီး၊ အွန်လိုင်းဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ခြင်း) ဘက်ကဖြစ်ဖြစ် လုပ်သင့်တယ်လို့မြင်တယ်။ အဲဒါလေးတွေ Awareness (အသိပညာပေးမှု) ကိုသေချာရမှ ရေရှည်မှာ ကျွန်တော်တို့ နည်းနည်းလေးပိုပြီး ရပ်တည်ဖို့ လွယ်လိမ့်မယ်။ မဟုတ်ရင် ပြုတ်ဆင်းသွားလိမ့်မယ်။

ယူကေမှာဆို မတ်လ ၁၉၊ ၂၀ရက်မှာ CBT (Community-based Tourism လူမှုအခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း) အနေနဲ့ သူတို့ ကြိုပြီးတော့ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု လုပ်ထားတယ်။ နိုင်ငံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခုမတူဘူး။ စီးပွားရေးအခြေအနေတွေ မတူကြဘူး။ အဲတော့ အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ကြုံရမယ့်ဟာနဲ့ မတူနိုင်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့လိုနိုင်ငံလေးမှာ ဘယ်လိုပုံစံရပ်တည်မယ်ဆိုတာ တော်တော်အရေးကြီးတယ်ဗျ။ ဘာလို့ဆိုတော့ တအားကြီး လူလတ်တန်းစား ပျောက်သွားခဲ့ရင် တိုင်းပြည်က နဂိုကမှ ယဲ့ယဲ့ရယ်ဗျ။ စီးပွားရေးအရပြောတာပေါ့နော်။ တော်တော်လေး အဆင်မပြေနေတဲ့အချိန်မှာ ပိုပြီးရှုပ်ထွေးသွားမှာ ကျွန်တော်တော့ ပိုပြီးစိုးရိမ်တယ်။ အဲတွက်ကို ဘယ်လောက်ပြင်ကြမလဲ။ ပြင်မယ်ဆိုတာအတွက်က တကယ်ရော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေရော Awareness (နားလည်သဘောပေါက်မှု) ရောရှိရဲ့လား။ သူတို့ရော သုံးလ၊ ခြောက်လ၊ တစ်နှစ်အတွက် ပြင်ဖို့ စိတ်ထဲမှာရော တကယ် ဆုံးဖြတ်ပြီးပြီလား။ အဲဒါလေးတွေ လိုတယ်ဗျ။ တကယ်သူတို့မပြင်ချင်ရင် ပြင်ဖို့အဆင်သင့်မဖြစ်သေးရင်လည်း ခက်တယ်။

တိုင်းပြည်တော်တော်များများမှာ Lock Down (လော့ဒေါင်း)ဖြစ်တယ်။ လော့ဒေါင်းဖြစ်သွားခဲ့ရင် ဝန်ထမ်းတွေရဲ့အနေအထား၊ ဒါကတော့ ရေတိုပေါ့။ လက်တလောဖြစ်နေတဲ့ အနေအထား၊ သူတို့အတွက်ကို လုပ်ငန်းရှင်က လခမပေးနိုင်တော့ရင် အဲဒါတွေကို ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံတော်က ဘယ်လိုပုံစံစဉ်းစားမလဲပေါ့။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် လုပ်ငန်းရှင်တွေက၊ ဒါမှမဟုတ် အလှူရှင်တွေက ဆန်လေး သုံးပြည်လောက်ပေးရုံနဲ့ ဒီပြဿနာပြေလည်သွားမှာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ ရေရှည် ဆိုလိုတာ တစ်လသွားမှာလား၊ နှစ်လသွားမှာလား၊ သုံးလသွားမှာလား ကျွန်တော်တို့ အဲဒါလေး ကြိုပြီးတော့ နိုင်ငံတော်အပိုင်းကရော၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်အပိုင်းကရော လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တာကို မြန်မြန်လုပ်ဖို့တော့ လိုလိမ့်မယ်။

ချေးငွေလို့ပြောရင်လည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆက်လုပ်ဖို့ရော ကျွန်တော်တို့ အခြေအနေ ပေးမှာလား၊ အဲဒီပိုက်ဆံယူထားပြီး အတိုးပိသွားတာပဲ ထပ်ပြီးအဖက်တင်မှာလား၊ သို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းကိုပဲ ပိုက်ဆံချေးလိုက်လို့ အဲဒီပိုက်ဆံကို ဘယ်အချိန်ပြန်ဆက်ရမှာလဲ၊ မနေ့ကပြောသလိုပေါ့နော် (နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ အစီရင်ခံတင်ပြမှုကို ဆိုလို) တစ်နှစ်အတိုးနှုန်း တစ်ရာခိုင်နှုန်းပေါ့နော်၊ အဲဒါက ဒီတစ်နှစ်အတွင်းမှာ စီးပွားရေး ပြန်နာလန်ထူမယ်လို့ ယူဆလို့လား။

တကယ်တမ်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောကြကြေးဆို ကျွန်တော်တို့အားလုံးက ပျောက်သောလမ်းမှာ စမ်းတဝါးဝါး လျှောက်ရမှာဗျ။ ဒီလိုအဖြစ်အပျက်မျိုးက ကျွန်တော်ထင်တယ် Digital Age (ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်) ပေါ့နော် ဒီဘက်ခေတ်မှာ ဒါပထမဦးဆုံးဖြစ်တဲ့ ပြဿနာဗျ။ ခါတိုင်းက စစ်ပွဲ တွေလောက်ဖြစ်တာ။ သို့မဟုတ်လည်း နိုင်ငံတစ်ခုနဲ့တစ်ခုဖြစ်တာ။ ဒါဒီလောက်ကြီး ပျံ့တဲ့ဟာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီအတွက် ကျွန်တော်တို့ စီးပွားရေးသမားတွေရော၊ ပြည်သူရော၊ နိုင်ငံတော်ရော ဝိုင်းပြီး စဉ်းစားရမယ့်အချက်တွေ ပိုပြီးသုံးသပ်မယ့်အချက်တွေ ပိုပြီးများပြားရှုပ်ထွေးလိမ့်မယ်ဗျ။ ဒီလို Impact (နောက်ဆက်တွဲအကျိုးသက်ရောက်မှု)မျိုးက ရေရှည်ခက်မှာမျိုး ဖြစ်နေတာကိုးလို့ သူ့အမြင်ကို ပြောပါတယ်။

ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) ကူးစက်ကပ်ရောဂါအတွက် အခုချိန်ထိ ကုသဆေး စမ်းသပ်ရှာဖွေ နေဆဲပါ။ ၂၀၁၆ခုနှစ်က ဂျပန်အစိုးရက ဂီနီနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့တဲ့ ဖာဗီပိုင်ရိုင်ဗာ (favipiravir)ဆေးဟာ လက်ရှိဖြစ်ပွားနေတဲ့ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19)ရောဂါကုသရာမှာ ထူးခြားမှုရှိတယ်လို့ တရုတ်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဌာနတာဝန်ရှိသူ မစ္စတာကျန်ရှင်မင်က မတ်လ ၁၇ရက်က သတင်းထောက်တွေကို ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အဲဒီဆေးဟာ ရောဂါပျံ့နှံ့ပြီးသား လူနာတွေမှာ သက်ရောက်မှုမရှိဘူးလို့ ပြန်ပြောခဲ့တာပါ။ မတ်လ ၂၀ရက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာတော့ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) ရောဂါစတင်ဖြစ်ပွားရာ တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်မြို့မှာ နောက်ထပ်ရောဂါကူးစက်မှုအသစ် မရှိတော့ဘူးလို့ သတင်းပေးပို့ချက်တွေကို ကိုးကားပြီး ကြေညာထားပါတယ်။ အဲဒါအပြင် ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ညီညီညွှတ်ညွှတ်နဲ့ ဒီရောဂါကို တွန်းလှန်ဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

မတ်လ ၂၆ရက် ၂၀၂၀

Credit : PaukPhaw သေဖို့ထက် နေဖို့ခက် အပိုင်း(၁)

           : PaukPhaw သေဖို့ထက် နေဖို့ခက် အပိုင်း(၂)

စားသုံးကုန်ပစ္စည်များနှင့် ဆေးဝါးများ ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ရောင်းချလျှင် ထောင်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်ဖြင့် အရေးယူခံရမည်

စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အနေဖြင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါကာလအတွင်း ကိုဗစ်နိုင်တင်း ကာကွယ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ကုသရေးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ၊ ဆေးဝါးများနှင့် စားသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို အရေးကြီးကုန်စည်များအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာလိုက်ပြီး အဆိုပါကုန်ပစ္စည်းများကို ဈေးကွက်အတွင်း ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ရောင်းချခြင်း၊ ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ဈေးကစားရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သိုလှောင်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်နေသည်ကို စိစစ်တွေ့ရှိပါက အနည်းဆုံးထောင်ဒဏ် ခြောက်လမှ အများဆုံးထောင်ဒဏ် သုံးနှစ်အထိ ချမှတ်မည့်အပြင် ကျပ်ငါးသိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်ခြင်းခံရမည်ဟု မတ်လ ၃၀ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။