မနက်ဖြန် အာဇာနည်နေ့

ဒီလိုကနေ လူကြီးတွေက လူငယ်တွေကို ဆုံးမရင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ငယ်ငယ်က မင်းတို့လိုမဟုတ်ဘူးလို့ ပြောတယ် နှံစပ်တဲ့လူငယ်တွေကလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကငယ်စဉ်က သူတို့လို မဟုတ်သလို ကြီးလာတဲ့အခါ သူတို့အခုပြောတဲ့ လူကြီးတွေလိုလည်း မဟုတ်ကြောင်း ပြန်မပြောရဲပေမဲ့သိကြတယ်။

မနက်ဖြန်ဆိုရင် အာဇာနည်နေ့ ရောက်ပြန်ပါပြီ။ ကျဆုံးလေပြီး တဲ့ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးတွေကို နှစ်တိုင်းလိုဘဲ အလေးပြုမယ် ပြီးရင် နေမြဲဆိုပြီး နဂိုအတိုင်းဆက်နေမြဲနေကြမယ်။ပြီးတော့လည်း လုပ်ချင်တာတွေ ဆက်လုပ်နေကြမယ်။ နှစ် ၇၀ နားတောင်နီးနေပါပြီ။

တိုင်းပြည်အတွက် လွတ်လပ်ရေးကို ရအောင် ကြိုးစားခဲ့ကြရင်း လုပ်ကြံခံ ခဲ့ရတာ ဖြစ်လို့ အာဇာနည်အဖြစ် အားလုံးက ပူဆွေးတဿကြတယ် နှမြောကြတယ်။ ငယ်ငယ်နဲ့ လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အစွမ်းရှိသလို လက်ရုံးရည်ကောင်းသလို နှလုံးရည်ကောင်းတယ် အက်တလီတို့ နဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးပြီး လိုချင်တာရအောင်ယူနိုင်ခဲ့တယ် တောင်းဆိုနိုင်ခဲ့တယ် အဲလို ဖြစ်အောင်လည်း လူထုကနောက်မှ ရှိအောင်စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တယ် ရိုးသားတယ် ဖြောင့်မတ်တယ် သတ္တိရှိတယ် ဇွဲကောင်းတယ်။ စည်းရုံးနိုင်တယ် အုပ်ချုပ်နိုင်တယ် ယုံကြည့်မှု့ တွေတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့တယ်။စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်။ သူတင်လားဆိုတော့ မဟုတ်ဘူး သူတို့ အုပ်စုလိုက်ပါ။

တိုင်းပြည်အတွက် အစည်းအဝေးလုပ်ရင်း ဖြစ်တာဆိုတော့ အခြား အားကိုးရတဲ့ မညံ့တဲ့ လက်ရုံးရည်နှလုံးရည်ရှိတဲ့ ပညာကြီးတဲ့ ဉာဏ်ကြီးတဲ့ စေတနာကြီးတဲ့အခြား အာဇာနည်တွေလည်း လုပ်ကြံခံရ အသတ်ခံလိုက်ရတယ်။ သူလိုဘဲ တော်ကြသူတွေ အများစုပါ။ တော်သေးတယ် ဒီလိုဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့ တိုင်းပြည် ကံကောင်းချင်တော့ လွတ်လပ်ရေး ရသွားနိုင်ခဲ့တယ်။

သို့ သော် ကံဆိုးချင်တော့ သူတို့ ကိုယုံတဲ့လူမျိုးတွေ အဖွဲ့တွေနိုင်ငံတွေ က သူတို့ မရှိတဲ့နောက်မှာ ကွဲပြဲတာတွေ ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ ရှုပ်ထွေးကုန်ကြတယ် အားပြိုင်ကုန်ကြတယ် တိုက်ခိုက်ကုန်ကြတာတွေလည်း ရှိခဲ့ကြတယ်။ဒါတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြတယ်ဆိုပါတော့ ။

အခုချိန်မှာဆိုရင် ဒီ ဖြစ်ရပ်က နှစ် ၆၀-၇၀ ဆိုတော့ မိုးဖွဲလေးရွာတာတွေ ၊ ရက်စက်စွာဝင်တာပစ်တာတွေ၊ လုပ်ကြံတာတွေ အသေးစိတ် နှစ်တိုင်း ကြားနေရတော့ အားလုံးလည်း အတော်လေးလည်း မှတ်မိနေကြတယ်။ သိနေကြတယ်။ နှစ်တိုင်း ဒီနေ့ရောက်တိုင်း စိတ်တိုတယ် အားမလိုအားမရဖြစ်တယ် နှမြောတယ် ကြေကွဲပူဆွေးပေးကြတယ်။ နောက်ပြီး တော့ လည်း နဂိုအတိုင်းဘဲ။

တကယ်တော့လည်း သမိုင်း အဖြစ်အပျက်မှာ လွတ်လပ်ရေး ရအပြီး ကွဲကြပြဲကြတယ် ချကြတိုက်ကြတယ် အားလုံးက လေးစားသူမရှိတဲ့နောက်မှာ အချင်းချင်းလေးစားမှု့ မရှိတာတွေ့ရတယ်။

မငြိမ်မသက် နဲ့ တိုင်းပြည်မှာ ပညာရေးစီးပွားရေးတွေ နေရာကွက်ပြီး ဘဲ ရှင်သန်နိုင်ခဲ့တယ်။

၆၂ မှာ အာဏာသိမ်းပြီးတော့လည်း အာဏာသိမ်းတဲ့ အစိုးရက ရှင်းလင်းပြီး အများကြိုက်တဲ့ ဆိုရှယ်လစ် ဆိုတာကို မြန်မာနည်းမြန်မာဟန်နဲ့သွားမယ် သူတို့ ဖာသူတို့ လုပ် ပြီး ဒီလမ်းစဉ်က ဗိုလ်ချုပ်ချမှတ်သွားတယ်လို့ ဆိုပြီး။ စည်းရုံးတယ်။ လူတိုင်းချစ်ခင်သနား လေးစား ရိုသေတဲ့အပေါ် လုပ်စားကြတာ နင်းကြတာ ဝင် ပဏာ ယူကြတာ ရောချကြတာတွေလည်း သူသာမက အများကြီးပေါ်လာဘူးတယ်လို့ထင်တယ်။အမှတ်တရ လုပ်ရင်း ဂွင်ဝင်ဖန်ကြတဲ့ သူတွေလည်းရှိတယ်။ ကျောင်းတွေမှာ ပွဲတွေ နှစ်စဉ် ကျင်းပကြတယ်။ လူတိုင်းသိကြတယ်။

ဒါကတော့ အာဇာနည်နေ့ ဇူလိုင် (၁၉) ပေါ့။

ဒိုင်းဒိုင်းဒိုင်း ဆိုတဲ့ တစ်နေ့တည်းက အရာတွေနဲ့ အဲဒီနားဝန်းကျင်က အကြောင်းတွေနဲ့ အာဇာနည်နေ့လုပ်လာကြတာ ကြာနေပြီလို့ ထင်တယ်။ ရန်သူကို မုန်းတတ်ဖို့ဘဲ ရိုက်သွင်းနေသလိုဘဲ။ ဒီထက်ပိုပြီး တစ်ပြည်လုံးသင်္ခန်းစာရတာတွေ ပြောကြရင်မကောင်းဘူးလားပေါ့။

ဒီလိုကနေ လူကြီးတွေက လူငယ်တွေကို ဆုံးမရင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ငယ်ငယ်က မင်းတို့လိုမဟုတ်ဘူးလို့ ပြောတယ် နှံစပ်တဲ့လူငယ်တွေကလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကငယ်စဉ်က သူတို့လို မဟုတ်သလို ကြီးလာတဲ့အခါ သူတို့အခုပြောတဲ့ လူကြီးတွေလိုလည်း မဟုတ်ကြောင်း ပြန်မပြောရဲပေမဲ့သိကြတယ်။

သို့ သော် ကျွန်တော်တို့ တစ်တွေ ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ နှစ်စဉ်ကျင်းပတာကနေ တစ်နှစ်နဲ့တစ်နှစ်မတူအောင် သင်္ခန်းစာ ဘာတွေ ယူနိုင်ကြလဲ။ ဘာတွေပြန်အောင့်မေ့လည်း သူဖြစ်ချင်တာတွေဖြစ်အောင်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားလား။ သူ့ကိုသနားပြီး စိတ်တိုကြရင်းပြီးသွားကြတာလား ပြန်မတွေးခဲ့ကြဘူး။ သူလိုကလေးတွေမျိုးဆက်တွေ ထွက်လာအောင် မိဘတွေက ကိုယ်ကလေးကိုမွေးမြူသွန်သင်ကြရဲ့လား ဘယ်လိုကြီးပြင်းစေလည်း ပြန်ကြည့်ကြသင့်တယ်။ တကယ် role model လားပေါ့။

ပြန် တွေးကြည့် ပြန်မြင်ကြည့်ရင် သိသင့်တာတွေက အဲဒီနေ့တစ်ခုထဲအကြောင်းမဟုတ်ဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်သိမ်းပြီးချိန်မှာ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ စီးပွားရေး နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်တွေ။ ဘုရားပေါ် ဖိနပ်မစီးရက စတဲ့ ကိစ္စတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ YMBA အသင်း နဲ့ သူတို့ လုပ်ရပ်တွေ GCBA ခေတ်တွေ ကြားထဲက ခေတ်တွေ ဒို့ဗမာအစည်းအရုံးခေတ် ဖဆပလခေတ် တွေ ကြုံခဲ့ကြတဲ့ ရှေ့နေရှေ့ရပ်တွေ ကြိုးစားခဲ့ကြရတဲ့ ၉၁ဌာန တို့ ဒိုင်အာခီတို့ တွဲရေးခွဲရေးတိူ့ ခေတ်က အနေအထားတွေ၊ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ၁၃၀၀ ပြည့်လို စီးပွားပျက်ကပ်နဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ဆရာစံလို ကိစ္စတွေ စုအက်တူးမြောင်းပေါ်လာတာတွေ ကို စိတ်ဝင်တစား ပြန်လေ့လာကြတဲ့ ကျောင်းသားတွေ ရှိစေချင်တယ် သုံးသပ်ပြောဆိုကြစေချင်တယ်။

သူတို့ သမိုင်းသင်တော့လည်း ထင်းအောင်ပါစေချင်တယ်။ အင်္ဂလိပ် အောက်မြန်မာပြည်အသိမ်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ် လုပ်ငန်းတွေချဲ့တာ ကုလားတွေ မျိုးစုံပါလာတာ၊ ဧရာဝတီမြစ်ထဲ မီးသင်္ဘော ၅၀၀ ကျော်သွားနေတာ၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရာဂဏန်းလောက်ဘဲ သုံးပြီး ကုလားတွေ နဲ့ မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ခဲ့တာ တွေ ဆရာတွေရောကမ္ဘာ ကလေးတွေ ရောသိနေစေသင့်တယ်။

နောက်ပြီး ကိုယ်နိုင်ငံ စစ်ကြီး ၂ ခုဖြစ်ချိန်က အဖြစ်အပျက်တွေ နဲ့ စစ်ပြီးခေတ် အနေအထားတွေနဲ့ ခေတ်ပြိုင် အခြားက သမိုင်းတွေ တွေ။ တကယ် အာဇာနည်နေ့ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့ တွဲပြီး အသတ်ခံခဲ့ရတဲ့ အာဇာနည် တွေရဲ့ ကလေးဘဝ တွေ ဖြတ်သန်းခဲ့ရတာတွေ သူတို့ လုပ်ရပ်တွေ အရည်အချင်းတွေ ကြိုးစားထားတာတွေ အားကိုးရပုံတွေ တာဝန်ယူထားကြတာတွေ စိတ်နေသဘောထားတွေလည်း နှစ် ၆၀-၇၀ မှာ တကယ်နှစ်တိုင်း ဂရုစိူက်ရင် တော်တော်စုံစုံ တကယ်ဆို သိနေကြသင့်ပြီ။

ဒိုင်းဒိုင်းဒိုင်း ဆိုတဲ့ တစ်နေထဲက အရာတွေနဲ့ အဲဒီနားဝန်းကျင်က အကြောင်းတွေနဲ့ အာဇာနည်နေ့လုပ်လာကြတာ ကြာနေပြီလို့ ထင်တယ်။ ရန်သူကို မုန်းတတ်ဖို့ ဘဲ ရိုက်သွင်းနေသလိုဘဲ။ ဒီထက်ပိုပြီး တစ်ပြည်လုံးသင်္ခန်းစာရတာတွေ ပြောကြရင်မကောင်းဘူးလားပေါ့။

တခါလာလည်း ဘက် အခြေခံပြီး
ရန်သူတွေက ဆိုးဆိုး အများစုက ခံရ ခံရ
နောက်သူရဲကောင်းက ကယ်ကယ် ဆိုတာတွေနဲ့ဘဲ
ကိုယ်ဆီကသူတွေ မြန်မာသမိုင်းကို အသင်ကြားခံကြရလို့လားမသိဘူး Developement ထက် တော်လှန်ရေးတွေ သူရဲကောင်းတွေကို ပိုမက်ကြ မှတ်မိကြတယ်။

နောက် သင်္ခန်းစာအနေနဲ့ သုံးသပ်ထားတဲ့ အဲဒီခေတ်က အတွင်းဝန်ရုံးလုံခြုံရေးတင်မကဘဲ။ နောက်နောင်မှာ တကယ်လို့ ဒီလိုဖြစ်ခဲ့ရင် လူတွေပေါ်မတည်ဘဲ မူတွေကနေ ဆက်သွားဖို့ဆောက်ထားတဲ့ Institution တွေ Successor plan တွေ Organization Design နဲ့ Structure တွေ System တွေ ကို သုံးသပ်လေ့လာ တာတွေ ဟောပြောကြတာတွေ ရှင်းလင်းတာတွေလည်း ပြောမယ်ဆိုတာမျိုးလည်း ထင်သလောက်မတွေ့ခဲ့ကြရဘူး။ဖြစ်စေချင်တယ်။

လွမ်းဆွတ်နာကျည်း ဝမ်းနဲတာများပြီး နောင်ဒီလိုမဖြစ်အောင် ဒါတွေဖြစ်သင့်တာဆိုတာတွေ ငြင်းခုံဆွေးနွေးခဲ့ကြတာတွေ စီမံတာတွ သခာင်္န်းစာ ဖြစ်အောင် လုပ်တာတွေ သိပ်မမြင်ခဲ့မိဘူး။ လုပ်ကြစေချင်တယ်။

တခါလာလည်း ဘက် အခြေခံပြီး

ရန်သူတွေက ဆိုးဆိုး အများစုက ခံရ ခံရ

နောက်သူရဲကောင်းက ကယ်ကယ် ဆိုတာတွေနဲ့ ဘဲ

ကိုယ်ဆီကသူတွေ မြန်မာသမိုင်းကို အသင်ကြားခံကြရလို့လားမသိဘူး Developement ထက် တော်လှန်ရေးတွေ သူရဲကောင်းတွေကို ပိုမက်ကြ မှတ်မိကြတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်ပြောခဲ့တဲ့ တိုင်းပြည်စီးပွားရေး ပြန်လည်တည်ထောင်ရေး ပညာရေး စတာတွေထက် တော်လှန်တာ ချတာ ပြစ်ပြစ်နှစ်နှစ်ပြောတာ အပြစ်တင်တာ စိတ်တိုတာတွေကို ဘဲ မှတ်မိနေကြ ပြောနေကြ တသတသဖြစ်နေကြတာ တွေ့နေရသလိုဘဲ။ နောက်အစိုးရတွေကလည်း သင်္ခန်းစာထက် လူထုက သူတို့ ကို ချစ်ကြတဲအပေါ် အခွင့်ကောင်းယူပြီး လိုချင်တာဖြစ်ဖို့ကို အားထည့်ပြီး နိုင်ငံရေးအမြတ်ရအောင်လုပ်ခဲ့ကြတယ်။

ကမ္ဘာပေါ်က အခြားလုပ်ကြံခံရတဲ့ လင်ကွမ်း ကနေဒီ အင်ဒရာဂန္ဒီ စတာတွေ က ရသလို သခာင်္န်းစာတွေ အကျိုးအပြစ်တွေ ဝေဖန်တာတွေ သမိုင်းတွေ မျိုး ဘာဖြစ်သလဲ ဘာကွာသလဲ ကိုယ်က ဘာသာသလဲ သူတို့ က ဘယ်လိုဆက်ထိမ်းနိုင်ကြသလဲ ဘာတွေဖြစ်သွားတဲ့ထိ သမိုင်း ဖြစ်ခဲ့ကြသလဲဆိုတာတွေ လည်း နှိုင်းယှဉ်လေ့လာ ကျင့် ကျောင်းသားလူငယ်တွေ အဆင့်မှာ နှစ်စဉ် ဒီလိုနေ့ရောက်တိုင်း ရှိကြစေချင်တယ်။ သူတို့ ရဲ့ထူးခြားတဲ့ အတွေ့နဲ့ စာစီစာကုံးတွေဖတ်ချင်တယ်။

နှစ်တိုင်းမှတ်မိသလောက်ကတော့ ဆုရတဲ့စာစီစာကုန်းတွေဟာ ပုံဖော်တဲ့အရာနဲ့ ရသ စိတ်ခံစားမှု့တွေ လောက်သာ သူတို့ ဆီက ထွက်လာစေနိုင်ခဲ့တယ် ။ တကယ်ဆို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန် ဖြန်ထွက်ဆင့်ပွားပြီး ကလေးတွေ ဖန်တီးနိုင်တာမျိုး ဖြစ်စေချင်တယ်။ ဒီကိစ္စဟာ အဖြစ်အပျက် Story ပုံပြင်တစ်ခုလို ကနေ ဖယ်ကွာပြီး သမိုင်းရဲ့ အပြောင်းအလဲက အနေအထားတစ်ခုမှာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ရိုက်ခတ်မှု့ တစ်ခုလို့ တွေးပြီး ဆက်သွားကြစေချင်တယ်။ တကယ် role model လို ဖြစ်တယ်ဆိုရင်လည်း ကလေးတွေဟာ ဗိုလ်ချုပ်ရဲ့ ရိုးသားမှု့ အကျင့်စရိုက်ကို ကိုင်ပြီး မူတည်ပြီး ဘေးမှာမြင်နေတဲ့ မိဘအသိုင်းအဝိုင်း ညီအကိုမောင်နှမက အစ ကျောင်း ဆရာဆရာမနဲ့ တွေ့မြင်နေသူတွေကို ယှဉ်တိုင်းပြီး ပြောဆိုနိုင်တဲ့ ထိ ဖြစ်ရင်လည်း ကောင်းတာဘဲ။ တကယ်လည်း အဲလောက်ဖြစ်မလာဘူး။

သူတို့ ကို လေ့လာကြစေချိန်မှာလည်း ကလေးတွေကို ဇွတ် အဖြစ်အပျက်တွေ ရိုက်သွင်းပေးတာထက် သူတို့ ဖာသာ မတူတဲ့ နေရာတွေ က ရှာဖတ်တာ online က လေ့လာတာ လူကြီးတွေကို မေးတာမျိုးနဲ့ ဒီလိုနေ့ရောက်တိုင်း လေ့ကျင့်ပေးသင့်တယ်။ လူကြီးတွေက ကလေးတွေ ရှေ့မှာ ဟန်ဆောင်ထက် ပိုပြီးလည်း အာဇာနည်တွေကို အားလုံးကို ချစ်ခင်လေးစားပြကြသင့်တယ်။ တာဝန်တစ်ရပ်လို ခိုင်းတာလုပ် အာဇာနည်နေ့အခန်းအနားပြီး ပြီးရော ဆိုရင် ဒီလို နှစ် ၁၀၀ ပြည့်လည်း သိပ်လုပ်ရကျိုးနပ် ထိရောက်မယ်မထင်ဘူး။

ဘာရယ်မဟုတ်ပါဘူး ၁၉ ရက်နားနီးလို့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် လုပ်ကြတာပေါ်မှာ မတူတဲ့ အမြင်ကို ဝင်ဆွေးနွေးကြည့်တာပါ။ လက်ခံဖို့ အတင်းအကျပ်မပြောလိုပါဘူး။ကိုယ်အယူအဆနဲ့ ကိုယ်တွေဘဲပေါ့။

ရဲမြတ်သူ
၂၀၁၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ရက်
(၆၈)နှစ်မြောက် အာဇာနည်နေ့အကြို

ကမ္ဘာမြေနေ့ ၂၀၂၀

Earth Anthem (Multilingual)

by Abhay Kumar.

Our cosmic oasis, cosmic blue pearl

the most beautiful planet in the universe

our cosmic oasis, cosmic blue pearl

all the continents and the oceans of the world

united we stand as flora and fauna

united we stand as species of one earth

black, brown, white, different colours

inshan hain ham, dharati hamara ghar (Hindi)

hami manav houn, yo sansar hamro ghar (Nepali)

mi lyudi, zemlaya nash dom (Russian)

leken kulena bashiran wal arda mawtinena (Arabic)

Our cosmic oasis, cosmic blue pearl

the most beautiful planet in the universe

our cosmic oasis, cosmic blue pearl

all the people and the nations of the world

all for one and one for all

united we unfurl the blue marble flag

black, brown, white, different colours

nous sommes des humains, la terre est notre maison (French)

somos humanos, la tierra es nuestra casa (Spanish)

wǒmen shì zénlèi, dìshiye shì wǒmen dechiā (Chinese)

we are humans, the earth is our home. (English)

ပြည်တော်ဝင်

တေးဆို - ဝင်းဦး၊ အက - အင်္ဂလန်စိန်

တေးရေး - အေဝမ်းဆရာညှာ

(ချစ်ခင်ကြတဲ့ အားလုံးမိတ်ဆွေ

နေ့တိုင်းပဲ သတိရတယ်လေ

ကျုပ်တို့မြို့မ အသင်းသားများတွေ

တောင်ရိုးတန်း စစ်ကိုင်းဘက်မှာနေ

ကျန်းမာကြရဲ့လားလို့ မြို့မမောင်တွေ

ရွှေမန်းသူမေ မေးလိုက်သံတွေ

ကျန်းမာကြပါရဲ့လို့

မြို့မမောင်တွေ

ရွှေမန်းသူမေ ပြောလိုက်ပါလေ

စစ်ကိုင်းမှာပဲ စိတ်ကစွဲ နတ်ပြည်

တစ်ခါတစ်လေတော့

မျှော်မှန်းလွမ်းမိ တစ်ဝေဝေ

ပြန်ချင်ဇော ရောက်ချင်ဇောနဲ့

စိတ်စောလို့သာနေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

မြို့မနဲ့အတူတကွ လိုက်ပါနိုင်စေ

အောင်စည်ယွန်းသံ ကြားပြီထင့်

ပြည်တော်ဝင်မယ်လေ)၂

🎷🎺🎻🥁🎹

မန္တလေးရွှေမြို့ တို့ရတနာပုံနေပြည်

တင့်တယ်သာယာစည်ကား ဟိုတုန်းအခါကလေ

အဲ့ဒါတွေ မတွေးကြနဲ့

ရှေ့ဆက်ကာစည်မံကြံစို့လေ

ဪ မန္တလေးရွှေမြို့ တို့ရတနာပုံနေပြည်

တင့်တယ်သာယာစည်ကား ဟိုတုန်းအခါကလေ

အဲ့ဒါတွေ မတွေးကြနဲ့

ရှေ့ဆက်ကာစီမံကြံစို့လေ

မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် အောက်မေ့ကြပေ

တိုက်တာအိမ်ခြေ စည်းစိမ်ရှင်တွေ

မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် အောက်မေ့ကြပေ

တိုက်တာအိမ်ခြေ စည်းစိမ်ရှင်တွေ

လူကြံရင် မခံနိုင်ဘူး အထူးပင်မှတ်တော့လေ

အရင်လိုပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေ

မြို့မအသင်းကပြောပေ

အရင်လိုပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေ

မြို့မအသင်းကပြောပေ

ဖြစ်ဟဲ့ ဆို ဖြစ်ရမယ်တဲ့

ခေတ်သစ်လူများ အားအင်တောင့်တင်းပေ

🎷🎺🎻🥁🎹

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

မြို့မနဲ့အတူတကွ လိုက်ပါနိုင်စေ

အောင်စည်ယွန်းသံ ကြားပြီထင့်

ပြည်တော်ဝင်မယ်လေ

ကိုဗစ်နိုင်တင်းကို ကြောက်ခွင့်မသာသူများ

ဟဲ့ နှာခေါင်းစည်း လက်အိတ်တွေမပါဘူးလား ဆိုတော့ ရုံးက မနက်ကတော့ပေးတယ်။ အခုညမပေးဘူးတဲ့။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ မသိဘူးတဲ့။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) ဖြစ်ပွားမှုဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ ဖြစ်ပွားနေရာမှာ ဧပြီလ ၆ ရက် ညနေ ၄ နာရီအထိ ၁၂သိန်းကျော်အထိ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားနေပြီး၊ သေဆုံးသူ ခြောက်သောင်းကိုးထောင်ကျော် ရှိနေပါတယ်။ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် လူတစ်ရာမှာ ၂၁ယောက်သေဆုံး လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဧပြီလ ၅ ရက် ည ၈ နာရီအထိ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၁ ယောက်မှာ ရောဂါပိုးတွေ့ရှိရပြီး အဲဒီထဲက တစ်ဦးသေဆုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရမှု ရှာမတွေ့ခင်ကရော၊ ရှာတွေ့ပြီးချိန်တွေမှာပါ ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ကြားလာရတာတွေထဲ သူတို့အကြောင်း မပါ ပါဘူး။

ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်ကြားလာရတာတွေက ကိစ္စမရှိရင် အိမ်အပြင်မထွက်ကြဖို့၊ ခရီးမသွားကြဖို့၊ မဖြစ်မနေ အိမ်အပြင်ထွက်ရရင်လည်း Mask တပ်ကြဖို့၊ အပြင်က ပြန်လာရင် ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို ကိုင်တွယ်ပြီးရင် လက်ဆေးကြဖို့ တိုက်တွန်းကြ နှိုးဆော်ကြ၊ ဆရာဝန်တွေ၊ သူနာပြုတွေအတွက် အကာအကွယ်ပစ္စည်းမလုံလောက်လို့ အော်ကြ ဟစ်ကြ ဆွေးနွေးကြ လှူဒါန်းကြ၊ အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်နိုင်အောင် ဘယ်လိုစီစဉ်လုပ်ကိုင်ကြ ဆိုတာတွေအပြင်၊ အိမ်မှာ မိသားစုနဲ့ ဘယ်လိုနေထိုင်ကြမယ်ဆိုတာတွေထိ သူတို့အကြောင်း တစ်လုံးမှ မကြားရ။ ဒီကြားထဲ ဝတ်စုံပြည့်နဲ့ အရပ်ထဲပိုးသတ်ဆေးလိုက်ဖြန်းတာ ဆက်ဖြန်း၊ ဆက်မဖြန်း ကိစ္စကလည်း ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်။

အဲဒီလို တတ်သိနားလည်သူတွေထဲကတစ်ချို့ အိမ်မှာနေပြီး အကြောက်ကြီးကြောက်၊ ကြောက်တဲ့စိတ်ရဲ့ လှုံ့ဆော်မှုနဲ့ အတူ ကိုယ်တိုင်တွင် မဟုတ်ဘူး၊ အခြားသူတွေပါ ကြောက်လာအောင် လူမှုကွန်ယက်တွေမှာ ဖြန့်ဝေကြပြန်ပါတယ်။ သေဖို့ ရာခိုင်နှုန်းနည်းတယ်ဆိုပေမယ့် အခန့်မသင့်ရင် အသက်သေနိုင်တာမို့ သတိထားနေသင့်ပါတယ်။ သို့သော် ကြောက်ဖို့ အခွင့်သာနေသူတွေက ပိုလို့ကြောက်နေကြတယ်လို့ မြင်မိတယ်။ တကယ်တော့ အစိုးရရဲ့ တစ်ရစ်ခြင်း တင်းကြပ်လာတဲ့ အစီအစဉ်တွေအတိုင်း လိုက်နာနိုင်ရင် လုံလောက်တဲ့ အခြေအနေပါ။

ကျွန်တော်တို့ထဲကတစ်ချို့ အဲဒီလို ကြောက်ကန်၊ ကန်နေကြချိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ရှေ့တန်းကနေ ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲဝင်နေကြရတာဟာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း ဆရာဝန်တွေ၊ သူနာပြုတွေချည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လူအများ အသုံးပြုပြီး ရောဂါပိုးပါလာနိုင်တဲ့ တစ်ခါသုံး Mask တွေ၊ ချောင်းဆိုးလို့ ဖုံးအုပ်မိလိုက်တဲ့ တစ်ရှူးတွေ၊ နှပ်ညှစ်ပြီး သုတ်လိုက်တဲ့ တစ်ရှူးတွေ အမှိုက်ပုံးထဲတွင် အဆုံးသတ်မသွားပါဘူး။ ကျန်းမာရေးနဲ့အညီ မြို့တော်ကြီး သန့်ရှင်းသာယာနေစေဖို့ အဲဒီရောဂါ ပိုးပါလာနိုင်တဲ့အမှိုက်တွေကို လိုက်သိမ်းနေကြသူတွေဟာ စက်ရုပ်တွေလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုရှိတဲ့ နို့စို့အရွယ် ကလေးငယ်တွေ ရှိနေနိုင်တဲ့ စည်ပင်အမှိုက်သိမ်း သန့်ရှင်းရေးဝန်ထမ်းတွေပါ။

ကျွန်တော်သိသလောက် သူတို့ တစ်ရက်နှစ်ကြိမ် အမှိုက်သိမ်းကြရတယ်။ မနက်စောစောတစ်ကြိမ်၊ ညဘက်တစ် ကြိမ်ပါ။ သူတို့ အခုဖြစ်နေတဲ့ ကူးစက်ရောဂါအကြောင်း မသိမရှိဘူး။ သိကြမှာပါ။ သက်ဆိုင်ရာဌာနအကြီးအကဲတွေ ကလည်း သတိပေးကြမှာပါ။ သူတို့ကြောက်လို့ဆိုပြီး အမှိုက်မသိမ်းပဲနေလို့မရပါဘူး။ အဲဒီလို လုပ်နေရလို့ ဆရာဝန် တွေလို အကာအကွယ်ပစ္စည်းတွေ ပါသလားဆိုတော့ မပါပါဘူး။

သတိထားမိသလောက်ပြောရရင် မန္တလေးမြို့တော်ဝန် ဒေါက်တာရဲလွင်ရဲ့ Mask တွေတပ်တာဟာ ၅ ဆအထိ ကာကွယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့က သူရဲ့လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှာ တင်တဲ့ပို့စ်မတိုင်ခင် အရင်ရက်တွေက၊ မန္တလေးမှာ ပိုးရှိလူနာ တစ်ယောက်တွေ့ပြီး အုတ်အော်သောင်းတင်းဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းအထိ သူတို့မှာ Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေ မပါခဲ့ကြဘူး။ ဟဲ့ ကလေးတွေ ရောဂါတွေဖြစ်နေတာ သိတယ်မဟုတ်လား၊ လက်အိတ်တွေ နှာခေါင်းစည်းတွေ မဝတ်ကြဘူးလားလို့ သတိပေးမိတဲ့အထိပါ။ ဒါဟာ သူတို့အတွက် Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေ ဌာနက ထုတ်မပေးထားဘူးလို့ စွပ်စွဲချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ထုတ်မပေးရကောင်းလားလို့ အပြစ်တင်ချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ထုတ်ပေးထားတာကို မသုံးတာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သလို၊ တစ်ကြိမ်ပဲသုံးပြီး ထပ်သုံးလို့မရလောက်အောင် ပေကျန်သွားလို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဘယ်သူတွေ ဘယ်လောက်ကြောက်ပြီး ဘာတွေလုပ်နေနေ သူတို့အလုပ် သူတို့လုပ်နေကြရတာကို သတိရစေချင် တာပါ။ သိစေချင်တာပါ။ အလွန်ကြီးကြောက်ပြီး လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ အရူးတွေလို ကြောက်ဖျားဖျားမနေကြဖို့ သတိပေးချင်တာပါ။ ကြောက်တာနဲ့ သတိထားနေတာဟာ လားလားမှမတူပါဘူး။

အရင်ညက သတိထားကြည့်မိတော့ သူတို့မှာ Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေနဲ့မို့ စိတ်သက်သာရာရမိတယ်။ သို့သော် အမှိုက်တောင်းကို လက်တစ်ဆုံးမြှောက်တင် မျက်နှာမော့လို့ အဲဒီအမှိုက်တောင်းက အမှုန်အမွှားတွေက သူတို့ မျက်နှာနဲ့ တစ်ကိုယ်လုံးပေါ် ကျလို့နေတယ်။ အမှိုက်စက ဆံပင်မှာငြိလို့နေတယ်။ ကားပေါ်က အမှိုက်ပုံပေါ် ထိုင်နေသူက လက်လှမ်း ယူတယ်။ အိမ်ရောက်လို့ ရေမချိုးရသေးခင်၊ လက်မဆေးရသေးခင် အဖေအမေပြန်အလာကို ပြေးဖက် မယ့်ကလေးတွေ ရှိကောင်းရှိနေမယ်၊ အမေပြန်အလာ နို့စို့ဖို့စောင့်နေမယ့် ကလေးငယ်တွေ ရှိကောင်း ရှိနေပါလိမ့်မယ်။

ရောဂါဖြစ်ပွားစအချိန်တွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ် ပြင်ပမှာ ဘယ်လောက်ကြာကြာ နေနိုင်တယ်ဆိုတာ ပညာရှင်တွေ တိတိကျကျမသိခဲ့ကြဘူး။ အခုတော့ သိလာရပါပြီ။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (COVID-19) ကို ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ အလူမီနီယံပေါ်မှာ ၂ နာရီကနေ ၈ နာရီ၊ ခွဲစိတ်ခန်းသုံး လက်အိတ်တွေပေါ်မှာ ၈ နာရီ၊ စတီးပေါ်မှာ ၄၈ နာရီ (နှစ်ရက်)၊ သစ်သားပေါ်မှာ ၄ ရက်၊ ဖန်၊ မှန်ပေါ်မှာ ၄ ရက်၊ စက္ကူပေါ်မှာ ၄ ရက်ကနေ ၅ ရက်၊ ပလပ်စတစ်ပေါ်မှာ ၅ ရက်အထိ နေနိုင်ပါသတဲ့။

ကျွန်တော်တို့တွေ ပိုးကာကွယ်ဖို့သုံးထားတဲ့ အကာအကွယ်ပစ္စည်းတွေမှာ ကပ်ငြိနေမယ့်ပိုးတွေ အဲဒီသန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်းတွေဆီမှာ အဆုံးသတ်နေလေရော့သလား။ သူတို့မှာ နှာခေါင်းစည်း၊ လက်အိတ်က ပါတစ်ရက် မပါတစ်ရက်။ အမှိုက်ကျုံးတဲ့ ကတ်ထူးပြားတစ်ဖက်၊ အမှိုက်တောင်းတစ်ဖက်နဲ့ လမ်းတကာလှည့်၊ လူတကာ စွန့်ပြစ်ထားတဲ့ အိမ်ပေါက်ဝက အမှိုက်တွေသိမ်းလို့ ကျုံးလို့။ သူတို့လည်း ရောဂါကူးစက်နိုင်တဲ့ သွေးနဲ့သားနဲ့ မိသားစုနဲ့ သေရမှာကြောက်တဲ့ လူသားတွေရယ်ပါ။ သူတို့ကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ဝိုင်းပြီး ဂရုစိုက်ပေးဖို့လိုမယ်ထင်ပါတယ်။ သူတို့က ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေလို အသိပညာပြည့်စုံသူတွေ မဟုတ်ကြဘူးလေ။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဧပြီလ ၆ရက် ၂၀၂၀

Credit:PaukPhaw

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ COVID19 စမ်းသပ်ကုသအောင်မြင်