စံပယ်လှိုင်လှိုင်ပွင့်ပါစေ

ဆရာမ ရေချိုးခန်းထဲထားခဲ့ပြီနော်။

နေဦးလေ ပိုက်ဆံကဘယ်လောက်ပေးရမှာလဲ။

ဆယ်ပင် သုံးထောင်ပါဆရာမ။ ဆေးဖိုးပေးစရာရှိတာနဲ့ နှိမ်လိုက်တော့။

အမျိုးသမီးဆေးခန်းမှာ လိုအပ်တာ ကူလုပ်ပေးလေ့ရှိတဲ့ ဒေါ်ဋ္ဌေးအသံ။

ဘာတွေလဲဟ။

စံပယ်ပင်တွေလေ မှာထားတာလာပို့သွားတာ။

ဪ ...

စံပယ်ပန်းကို သိပ်ကြိုက်တယ်။ သူ့ရနံ့သင်းသင်းလေးကို နှစ်သက်တယ်။ သူ့မှာ နှင်းဆီတွေလို ဆူးလည်းမပါဘူး။ အရောင်ကလည်း ဖြူစင်တယ်။ ရနံ့ကလည်းသင်းတယ်။ နှစ်သက်မိသူကို နည်းနည်းလေးမှတောင် ဒုက္ခ မပေးတတ်ဘူး။

ကြိုက်တာမှ ဘယ်လောက်ထိကြိုက်တာလဲဆိုရင် လမ်း ၃၀(ယခုဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံ) စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းသား ဘဝ နန်းရှေ့ဈေးပေါက်ကနေ စံပယ်ပန်းကုံးတွေ ဝယ်ဝယ်လာပြီး၊ အတန်းထဲ ကိုယ့်ရှေ့ထိုင်တဲ့၊ ကိုယ့်ဘေးထိုင်တဲ့ သူငယ်ချင်း မိန်းခလေးတွေကို ကြုံရင်ကြုံသလို ပန်းကုံးတွေ ဝေပေးတတ်တဲ့အထိ အောင်ကြိုက်တယ်။ ဆံပင်ရှည်ရှည်၊ ပန်းကြိုက်တတ်တဲ့ သူငယ်ချင်းတွေကလည်း အမြတ်တနိုးပန်ပေးတတ်ကြတယ်။ သူတို့နောက် သူတို့ဘေး စာသင်ခုံမှာ၊ ပုံဆွဲခုံမှာ နေခွင့်၊ ထိုင်ခွင့်ရတာ ရနံ့သင်းလိုက်ပါဘိ။ စိတ်ကြည်လိုက်ပါဘိ။

ပန်းကြိုက်ပေမယ့် အပင်စိုက်ရတာတော့ ဝါသနာမပါလှဘူး။ လချီကြာတဲ့အထိအောင် အဲဒီစံပယ်ဆယ်ပင် ရေချိုးခန်းထဲတွင် ဒီအတိုင်း။ တစ်ရက်ပြီးတစ်ရက် တစ်ပင်ပြီးတစ်ပင် နေရောင်ခြည်မရ၊ မြေဆီဩဇာမရနဲ့ အရွက်တွေ တဖြုတ်ဖြုတ်ကြွေ သေကုန်ကြတယ်။ တစ်လခွဲလောက်ကြာတဲ့အချိန်မှာတော့ ဆယ်ပင်ထဲက နှစ်ပင်သာ ကျန်တော့ တယ်။

ဪ လောကသဘာဝ ကြည့်စမ်းပါဦး။ အခြေအနေတစ်ခုကို အတူတူကြုံနေရတာချင်းအတူတူ သေသူကသေ၊ ရှင်သူကရှင်။ ဘယ်လိုလူမျိုးတွေသေတာလဲ။ ဒါမှဒါ ဒါမှမရရင် မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတဲ့ အတွေးရှိသူတွေသေကြရတာ။ ဒါမရလည်း ရတာနဲ့ အသက်ရှင်အောင် ညှိယူနိုင်သူတွေ မသေကြဘူး။ စံပယ်ပင်တွေကြည့်ပြီး ဖတ်ဖူးတဲ့စာအခံနဲ့ တွေးမိတယ်။

ဒီအတွေးကိုတွေးရင် ရှင်နေတဲ့စံပယ်နှစ်ပင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖယ်ထုတ်လိုက်ပြီး ပန်းအိုးထဲ ထည့်စိုက် လိုက်တယ်။

ဒီလိုတွေးမိတာ မှန်ပါရဲ့လား။ ကိစ္စတိုင်းကို အဲဒီလို ကိုယ့်မှာရှိတဲ့ ဉာဏ်အမြော်အမြင်လောက်နဲ့ လှေနံဓားထစ် တွေးလိုက်တာက သင့်တော်ပါရဲ့လား။

+++++++

ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက ကိုယ့်အိမ်အရှေ့ဘက် နှစ်အိမ်ကျော်မှာနေတဲ့ အန်တီပြုံး ကိုဗစ်ကြောင့်ဆုံးသွားသတဲ့။

အံ့ဩမှင်တက်ဖြစ်ရတယ်။ သူခမျာ ဘယ်မှလည်း မသွားပါဘူး။ မနက်ဆိုနေဆာလှုံ၊ နေ့ခင်းဘက် နေရောင်ရှိတဲ့ချိန် ရေချိုး၊ စားချိန်တန်စား၊ အိပ်ချိန်တန်အိပ်၊ လူတွေတွေ့ရင် ပြုံးပြုံး ပြုံးပြုံးနဲ့ နေရှာသူ။ ဘယ်လိုကြောင့် ကိုဗစ် ကူးစက်သွားတာလဲ။

သူမှာ ဆီချိုအခံရှိသတဲ့။ ဆီချိုကြောင့် ဆေးရုံသွားပြရင်း ဆေးရုံက ကူးတယ်ထင်ပါရဲ့။ နှစ်ရက်ပဲခံတယ်။ သူ ကိုဗစ်ကို မတွန်းလှန်လိုက်နိုင်ဘူး။ ခမျာမယ်က ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ထုတ်ပြန်ချက်နဲ့အညီ နေရှာသူမဟုတ်ပါလား။ သူအသက်ဆက်ရှင်နိုင်ဖို့ အတတ်နိုင်ဆုံး အားထုတ်ခဲ့တယ် မဟုတ်ပါလား။

+++++++

မြတ်ဗုဒ္ဓကတော့ ပုထုဇဉ်တွေ တွေးသလို မတွေးဘူး။ သူ့မှာရှိတဲ့ သဗ္ဗညုတရွှေဉာဏ်တော်က မြင်တဲ့အတိုင်း ဟောတယ်။ ဟောဒီသဘာဝလောကကြီးတခုလုံးဟာ သူ့နိယာမ(သဘာဝဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်)အတိုင်းသာ ဖြစ်ကြရသတဲ့။ စိတ်ဆိုတာဟာ အစဉ်အတိုင်း ရှေ့စိတ်ပြီးရင် နောက်စိတ်ဖြစ်ပွားတတ်သတဲ့၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံတို့၏ အလားတူစွာ ကမ္မဝိပါက်တရားအတိုင်း ဆင်းရဲ၊ ချမ်းသာ ဖြစ်ကြရကုန်သတဲ့၊ မူလမျိုးရိုးဗီဇအတိုင်း အလာတူဖြစ်ကြရကုန်သတဲ့၊ ဥတုရာသီအစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ကြရကုန်သတဲ့၊ ဖြစ်ကြရမယ့်အတိုင်းဖြစ်ပြီး၊ ပျက်ကြရမယ့်အတိုင်းပျက်ကြရကုန်သတဲ့ ဒီလိုသဘာဝဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ် အခြေခံငါးပါးကိုဟောခဲ့တယ်။ အဲဒီငါးပါးကို အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာဆရာတွေက တစ်ဆယ့်ငါးပါး အထိ အကျယ်ချဲ့ပြနိုင်ပေမယ့် သူရဲ့ကျယ်ပြန့်မှုက အဲဒါထက်မကဘူး။ ဟောဒီသဘာဝလောကကြီး တစ်ခုလုံးအထိအောင် ကျယ်ပြန့်တယ်။

အမှန်တရားဆိုတာ အချက်အလက်အပေါ်မှာ မှီတည်နေတယ် ဆိုသည့်တိုင်း အချက်အလက်အတိုင်းက အမှန်တရားကို ကိုယ်စားပြုနိုင်တာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ အချို့သော အချက်အလက်တွေဆိုတာ ကိုယ့်လက်လှမ်းမှီမှုအပေါ်မှာ တည်မှီနေတာဖြစ်လို့ ဒါဟာ အမှန်တရားပါလို့ လှေနံဓားထစ် ဆုပ်ကိုင်ထားလို့ မရဘူး။

သဘာဝတရားကို နားလည်နိုင်ပါစေ။ စံပယ်တွေ လှိုင်လှိုင်ပွင့်ပါစေ။ ရနံ့သင်းပျံ့ပါစေ။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဇန်နဝါရီလ ၁၃ရက် ၂၀၂၁

အိမ်မစောင့်ခွေး

အိမ်ကို ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မိုးတွင်းကြီး လမ်းဘေးက ခွေးမတစ်ကောင်ရောက်လာခဲ့တယ်။

ရောက်ရောက်ချင်း ဆောက်နဲ့ထွင်းဆိုသလို အိမ်ပေါ်တက်ဖို့ လှေကားပေါ်ပြေးတက်တယ်။

ဒီခွေးမ အတော်ခွေးပါးဝပါလား။ သွား အခုဆင်းစမ်းဆို မောင်းချရတယ်။

ခဏနေတော့ အိမ်ရှေ့ဘေးလေးကပ်ပြီး အဲဒီခွေးမ ခွေးလေးတစ်ကောင်ပေါက်တယ်။

ဪ ခမျာ အပျိုဗိုက်ထင်ပါရဲ့ မအောင့်နိုင်မအည်းနိုင် မွေးချင်လို့ နေရာရှာနေတာကိုလို့ ကရုဏာသက်မိတယ်။

ဒီတော့မှသေချာကြည့်မိ။ လက်စတော့ ပြီးခဲ့တဲ့အရင်ရက်တွေက အိမ်ကအငယ်မ ကျွေးမွေးနေတဲ့ခွေးပဲ။

ဒါကြောင့် သူဒီကိုလာတာ။

ဟဲ့ အငယ်မ ညည်းကျွေးနေတဲ့ခွေးက အိမ်ရှေ့မှာ လာမွေးနေတယ်လုပ်ဦးဆိုတော့ ပျာပျာ ပျာပျာနဲ့ ဆင်းလာတယ်။

ဘယ်မှာလဲ။ ဘယ်မှာလဲ။

ဟိုမှာလေ။

ဟင် တစ်ကောင်တည်းလား။ သူများခွေးတွေဆို အများကြီးမွေးတာပါ။

အငယ်မက ကြောင်တွေ၊ ခွေးတွေချစ်တတ်တယ်။ အရင် ကြောင်တွေအပြုံကြီးမွေးထားတုန်းက မနည်း ရှင်းထုတ် ထားရတာ။

ကြိုပြောမယ်နော် ကိုယ့်အိမ်က ဧည့်သည်ပြတ်တာမဟုတ်ဘူး။ ခွေးမွေးဖို့မစဉ်းစားနဲ့။ ကိုက်နေရင် ပြဿနာတက်နေမယ်။

အငယ်မဆီက ဘာတုံ့ပြန်သံမှမကြားရ။ ပြောသာပြောရတာ သူမွေးတော့မယ်ဆိုတာတော့ သိပြီးသားပါ။ တစ်ကောင် တည်းဆိုတော့ သိပ်ပြဿနာမရှိပါဘူးပေါ့။

ဒီလိုနဲ့ မိုးရွာတဲ့ညတွေမှာ သားအမိနှစ်ယောက် အိမ်ထဲထည့်သိပ်။ သွေးနုသားနုနဲ့ တစ်ခုခုဖြစ်သွားမှ စိုးသကိုး။ မိုးမရွာတဲ့အချိန် အိမ်ရှေ့သိပ်။ သူတို့ခွေးသားအမိ လမ်းဘေးခွေးသာဆိုတယ်၊ အတော်ဇိမ်ကျတယ်။ စောင်တွေ၊ ဂွမ်းကပ်တွေနဲ့။

အဲ ဇာတ်လမ်းက စလာတယ်။ သူတို့အတွက် ပေးထားတဲ့ စောင်တွေ၊ ဂွမ်းကပ်တွေ ဘယ်အမှိုက်ကောက်က ယူသွားတယ်မသိဘူး။ သိပ်မကြာဘူး။ ပျောက်ကုန်တယ်။

ဟဲ့ကောင်မ နင့်ဟာက အိမ်စောင့်ဖို့နေနေသာသာ နင့်အတွက်ပေးထားတဲ့ ပစ္စည်းတောင် လုံခြုံအောင် မကာကွယ်နိုင်ပါ့လား ဟန်။

ဒါတွင်ပဲလားဆို။ မဟုတ်သေးဘူး။ ခါတိုင်းသိမ်းနေကြအမှိုက်ပုံးကို သူရှိတယ်ဆိုပြီး မသိမ်းဘဲထားတာ။ အမှိုက်ပုံးပါ မ သွားပါရောလား။ သူ့ယုံမိလို့ ဆုံးရှုံးတာ အမှိုက်ပုံး သုံးပုံးတောင်။ အခုတော့ မယုံရဲတော့ဘူး။

ဒီဆောင်းတွင်းတတွင်းလုံး အိမ်ကအငယ်မက ခွေးပေါက်စကို အိမ်အပေါ်ဆုံးထပ် သူ့အခန်းထဲခေါ်သိပ်တယ်။ အစက သူ့အမေပါခေါ်သိပ်လို့။

ဟဲ့ အိမ်ခေါင်မိုးပေါ် ခွေးတက်တယ်ဆိုတာ ကောင်းတဲ့ကိစ္စမဟုတ်ဘူး။ နင့်ခွေးတွေ မတင်နဲ့ အောက်မှာထား ပြောရတယ်။ ခွေးနေရာ ခွေးထားမှပေါ့ ဘယ်နှယ် လူတွေနဲ့ ရောရောနှောနှော။

အငယ်မက တထစ်လျှော့ပေးတယ်။ ခွေးမကြီးကို အိမ်ပေါ်မတင်တော့ဘူး။ ခွေးပေါက်စကိုတော့ အပြင်မထားဘူး။ သူ့အခန်းထဲမှာပဲ သိပ်တယ်။

အံမယ် ကိုယ်မသိလိုက်ခင် အငယ်မဆင်ပေးထားတာ။ ခွေးသားအမိက ခွေးအနွေးထည်တွေနဲ့။ လမ်းဘေးခွေးချင်း တောင် မနာလိုချင်စရာကြီး။

ဒီဆောင်းတတွင်းလုံး ခွေးပေါက်စ အိမ်အပေါ်ဆုံးထပ်မှာ နေရတယ်။ အကျင့်ပါလာပုံက သင်းက တစ်နေကုန် အိမ်ရှေ့ မှာကို မနေချင်တော့ဘူး။ အိမ်ပေါ်ပဲ တက်နေချင်တော့တာ။ အိမ်မှာ အငယ်မကလွဲပြီး ကျန်တဲ့သူတွေက ဒီခွေး သားအမိကို လက်မခံဘူး။

လက်မခံဆို ကြည့်လေ။ အိမ်ကို ဧည့်သည်လာပြီဆို အမေလုပ်သူက ရန်သူမှန်းမသိ၊ မိတ်ဆွေမှန်းမသိ ဟောင်တယ်။ ဟဲ့လုပ်မရ၊ ဟွန်းလုပ်မရ။ အဆိုးဆုံးက ခွေးပေါက်စ။ ဧည့်သည်ခြေရင်းနား ကပ်ကပ်ထိုင်ပြီး တဗျင်းဗျင်းနဲ့ ကုတ်တယ်။ ခွေးသန်းရှိလိုလားဆိုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အငယ်မက ရေမပြတ်ချိုး၊ သန့်ရှင်းပေးနေကြ ဘယ်မှာလာ ခွေးသန်းရှိမလဲ။ လမ်းဘေး ခွေးဆိုတော့ စရိုက် မကောင်းတာ။ ရွံတတ်တဲ့ ဧည်သည်တွေက ဒါမျိုးဘယ်လက်ခံချင်ပါ့မလဲ။

အဲဒီတော့ အိမ်ကလူတွေက အငယ်မလစ်ပြီ၊ အပြင်သွားပြီဆိုတာနဲ့ ခွေးပေါက်စကို မောင်းချကြတယ်။ မာယာများတဲ့ ခွေးပေါက်စ တအီအီ တဂိန်ဂိန်နဲ့ အသံပြုတယ်။

အိမ်ရှေ့နေတဲ့ သူ့အမေက သူကလေးရဲ့ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အသံကြားရင် အခြားလူသာ ရန်မလုပ်ရဲတာ။ အိမ်ကလူတွေကို ရန်လုပ်ချင်ချင်။

အံမယ်နင်တို့သားအမိက တယ်စည်းလုံးပါလား။ အိမ်ရှေ့နေ၊ ကျွေးတာစား၊ ဘာမှလုံခြုံအောင် အိမ်စောင့်မရဘဲ ရန်လုပ်ချင်သေးတယ်။ အေး တွေ့ကြသေးတာပေါ့။

အဲဒီနေ့က စပြီး အိမ်မှာပိုနေတဲ့ ဝါယာထိန်းရိုက်တဲ့ ကစ်ရှင်းပြားကို နှစ်ပေရှစ်လက်မလောက်ဖြတ်လိုက်တယ်။ ဟောသည်မှာ ကြည့် မြင်လာ သားအမိနှစ်ယောက်လုံး နာသွားမယ်ဆိုပြီး ခွေးရိုက်ဖို့တုတ်ဆောင်ထားရတော့တယ်။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဇန်နဝါရီလ ၁၂ရက် ၂၀၂၁

(Based on true story)

ကျွန်တော်ချာတာ လူသိပါစေ

ပဏိဓာနတော ပဋ္ဌာယ၊

တထာဂတဿ ဒသ ပါရမိယော၊

ဒသ ဥပပါရမိယော၊

ဒသ ပရမတ္တ ပါရမိယောတိ၊

သမတ္တိံသ ပါရမိယော၊

ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂေ၊

လောကတ္ထစရိယံ ဉာတတ္ထစရိယံ၊

ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယန္တိ တိဿော စရိယာယော၊

ပစ္ဆိမဘဝေ ဂဗ္ဘဝေါက္ကန္တိံ၊

ဇာတိံ အဘိနိက္ခမနံ၊

ပဓာနစရိယံ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ မာရဝိဇယံ၊

သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိဝေဓံ၊

ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ၊

နဝ လောကုတ္တရဓမ္မေတိ၊

သဗ္ဗေပိမေ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ၊

ဝေသာလိယာ တီသု ပါကာရန္တရေသု၊

တိယာမရတ္တိံ ပရိတ္တံ ကရောန္တော၊

အာယသ္မာ အာနန္ဒတ္ထေရော ဝိယ၊

ကာရုညစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ။

ဒါကရတနသုတ် အမွှန်းမှာပါတဲ့ ပါဠိတွေပါ။ ဒီကနေ့ ဆရာကျော်ဝင်းရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို မိတ်ဆွေတစ်‌ယောက် ရှယ်ထားတာတွေ့လို့ ဖတ်လိုက်ရတယ်။ Amatya Sen ပြောတဲ့ 'Global Value ဖြစ်ထိုက်သော ဗုဒ္ဓဝါဒ'တဲ့။ ဒီလ ၉ရက်နေ့က the voice journal နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးကဏ္ဍမှာ ပါတယ်။ ဆောင်းပါးဆိုပေမယ့် လွှတ်တော်မှာ ဆရာဟောပြောခဲ့တဲ့ နိဂုံးပိုင်းကိုသာ ဆောင်းပါးအဖြစ် ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဟောပြောချက်အပြည့်အစုံက ဗုဒ္ဓတရားတွေအပေါ်မှာ အခြေခံထားတာပါ။ 

ကိုယ်တိုင်၌က ဗုဒ္ဓဓမ္မတွေဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှိရှိသမျှသော အယူဝါဒတွေ၊ အတွေးအမြင်တွေထက် သာလွန် ကောင်းမြတ်တယ်လို့ ယုံကြည်ထားသူ၊ ဗုဒ္ဓဓမ္မနဲ့ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်လို့ရရုံတွင်မဟုတ်ဘူး၊ ကမ္ဘာကြီး တစ်ခုလုံးကိုတောင် စီမံခန့်ခွဲနိုင်တယ်လို့ ဦးသန့်လို ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို ကြည့်ပြီး ယုံကြည်လက်ခံထားသူရယ်ပါ။ ဘာသာရေးအကြောင်းပါလာလို့ ဟိုအမျိုးဘာသာ၊ သာသနာကုန်းအော်နေတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ အတူတူလို့တော့ မထင် စေချင်ဘူး။ အဲဒီပုဂ္ဂိုလ်တွေက မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ ကြီးကျယ်ခမ်းနားမှုကို သေးသိမ်အောင် ဆွဲချနေတဲ့သူတွေ။

ဆရာကျော်ဝင်းပြောတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသား Amatya Sen (အမားချက်ဆန်)ဆိုတာဟာ Human Development Theory ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှာ နိုဘယ်လ်ဆုရရှိခဲ့သူပါ။ လက်ရှိ ဟာဗက်က္ကသိုလ်မှာ ပါမောက္ခလုပ်နေတယ်လို့ သိရတယ်။ အဲဒီပုဂ္ဂိုလ်ကြီးရဲ့စာကို ဆရာကျော်ဝင်းလို ပုဂ္ဂိုလ်က ဘာသာပြန်ပြီး ဖောက်သည်ချထားတာ။

ဆောင်းပါးမှာ သူက ဘာပြောသလဲဆိုတော့ တကယ့် Global Value ဖြစ်ထိုက်တာဟာ Confucius(ကွန်ဖြူးရှက်) မဟုတ်ဘူး။ Liberal Democracy(လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီ လူတစ်ဦးချင်းအခွင့်အရေးကို တန်းဖိုးထားသည့်ဝါဒ) လည်း မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ထက် ပိုပြီး Global ဖြစ်ထိုက်တာက ဗုဒ္ဓရဲ့ဓမ္မပဲ။ ဗုဒ္ဓရဲ့ Philosophy(အတွေးအမြင်) ပဲလို့ ပြောပါတယ်။

ကိုယ်နဲ့ အယူအဆတူတော့ သာလို့ကြိုက်တာပေါ့။ သို့ပေမယ့် ဆောင်းပါးထဲမှာပါတဲ့ လူတင်မကဘူး။ အပင်တွေကော၊ တိရစ္ဆာန်တွေကော ဒီလောကကြီးတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုနိုင်တဲ့၊ ပိုကျယ်တဲ့ Radius(အချင်းဝက်) ရှိတဲ့ Trust(ယုံကြည်မှု) က ဘယ်မှာတွေ့မလဲ။ ဗုဒ္ဓမှာ ရှိတယ်။ အလွတ်မပြောပါဘူး။ ရတနာ့သုတ်နဲ့ သက်သေပြတယ်။ ရတနာ့သုတ်အမွှန်းမှာပါပဲ။ သူကောက်ပြတယ်။ လောကတ္ထစရိယာ၊ ညာတတ္ထစရိယာ၊ အတ္တတ္ထစရိယာ။ ဒါက ဘုရားရဲ့ Radius of Trust (ယုံကြည်မှုအချင်းဝက်၊ အချင်းဝက်ဖြစ်လို့ ကျယ်ချင်သပဆို အချင်းဝက်ကို ချဲ့ပေးနိုင်ဖို့ပဲလိုတယ်) မာတိကာပေါ့။ ဘုရားက နံပါတ်တစ် လောကအကျိုး၊ နံပါတ်နှစ် ဆွေမျိုးအကျိုး၊ နံပါတ်သုံး ကိုယ့်အကျိုး အဲဒီလို မာတိကာစဉ်လိုက်တယ်တဲ့။

ပြဿနာက ရတနာ့သုတ်မှာ အတ္တတ္ထစရိယာလို့ သုံးမထားဘူး။ တစ်လျှောက်လုံး ကိုယ်သိခဲ့တာကလည်း စရိယသုံးပါးမှာ လောကတ္ထစရိယာ၊ ညာတတ္ထစရိယာ၊ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယာလို့ပဲ သိခဲ့တာ။ အဲဒီ အတ္တတ္ထစရိယာဆိုတာကို မသိဘူး။ ဘယ်နှယ် အတ္တ ငါပဲ ငါ့ဥစ္စာပဲလို့ သုံးထားရသလဲ။ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယာ သတ္တဝါအများကောင်းကျိုးငှာ ဗုဒ္ဓအကျင့်ကို ကျင့်တာပဲ။ သူဟာသူ လွတ်မြောက်ဖို့ဆို ပထမဆုံး ဗျာဒိတ်ရကတည်းက မဂ္ဂ၊ ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ရနိုင်နေပြီးသာပဲလေ။ အမားချက်ဆန် မမှားနိုင်သလို၊ ဆရာကျော်ဝင်းလည်း မမှားနိုင်ဘူး။ ဒီလိုဆို ဒီအသုံးက ကိုယ်မသိသေးတာသာ ဖြစ်လိမ့်မယ်။

ဗုဒ္ဓစာပေကို လေ့လာနေသူတစ်ယောက်ဖြစ်လို့ ကိုယ်သာတကယ်သိချင်ပြီဆို မေးလျှောက်လို့ရတဲ့ စာချစာသင် ဆရာတော်တွေက အဆင်သင့်။ ဆိုတော့ ဆရာတော်တွေဆီ အမေးလျှောက်ရတော့တာပေါ့။ တကယ်တော့ ဆရာကျော်ဝင်းက ဗုဒ္ဓစာပေနဲ့ပတ်သက်ပြီး သူသိကြောင်းတတ်ကြောင်းကို သမားဂုဏ်ပြထားတာသာဖြစ်တယ်။ ဒီမှာ သုံးထားတဲ့ အတ္တတ္ထစရိယာဆိုတာ စရိယာတွေကို ရေတွက်တဲ့အခါမှာ ရံဖန်ရံခါသုံးတယ်။ အသုံးနည်းတယ်။ ကိုယ်ထင်ထားသလို အတ္တ ငါပဲ၊ ငါဥစ္စာပဲ ဒီလိုအဓိပ္ပာယ်မထွက်ဘူး။ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ တိုက်တွန်းချက်မှ မပါဘဲ အများကောင်းကျိုးငှာ ဖြည့်ကျင့်ခြင်းလို့ အဓိပ္ပာယ်ထွက်တယ်။ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယာနဲ့ အဓိပ္ပာယ်လေနက်မှု မတူသည့်တိုင်အောင်၊ ကွဲပြားသည့်တိုင်အောင် စရိယအကျင့်တွေကို ရေတွက်တဲ့အခါမှာ သုံးတတ်ပါသတဲ့။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ၂၀၂၁

အမျိုးသားရေးဝါဒလား၊ ကိုယ့်အမျိုးကောင်းစားရေးဝါဒလား

ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီကနေ ဒီကနေ့အထိအကြားဆုံးစကားက အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုတာပါပဲ။ ဒီနိုင်ငံမှာနေတဲ့ ကျွန်တော်ဟာ အမျိုးသားရေးဝါဒနဲ့ နပိုလီယံဝါဒကို သဲသဲကွဲကွဲမသိပါဘူး။ ဒါကြောင့် ရှာဖွေကြည့်မိတဲ့အခါ အခုလိုတွေ့ပါတယ်။

အမျိုးသားရေးဝါဒဟူသည်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း၏ ကြီးမြတ်ခြင်းကို ပုံကြီးချဲ့ထားသောအတွေးအမြင်ဟု အချို့ကဆိုကြသည်။ ထိုအမျိုးသားရေးအတွေးအမြင်သည် အများအားဖြင့် မြေခြားရေခြားမှ လာရောက်ကျူးကျော်နေထိုင်သူများနှင့်ထိုသူများ၏ ဒေသခံများအပေါ်ဖိနှိပ်မှုများမှ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ရှိသည်။ အဓိကအခြေခံသော ခံယူချက်မှာ နယ်မြေခြားမှ လာရောက်သူများ၏ အုပ်ချုပ်မှုကိုခံရသည်မှာ လုံးဝလက်မခံသင့်သောအရာဖြစ်သည်ဟူသော အတွေးအခေါ်ပင်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားရေးဝါဒသည် အခြားသဘောတရားရေးရာလမ်းစဉ်တခုခုလွှမ်းမိုးပြီးနှင့်သော နိုင်ငံများအားလုံးလိုလိုတွင် ထပ်ဆင့်၍တည်ရှိနေလေ့ရှိပြီး သာဓကအားဖြင့် ဒီမိုကရေစီလွှမ်းမိုးသည်ဆိုသောအမေရိကန်ရှိ ရှေးရိုးစွဲဝါဒ(conservatism)သည် အမေရိကန်အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့်ပေါင်းစပ်ထားရပြီး၊ ပုံဖျက်ထားသော အမည်ခံကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင်လည်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒထက် အမျိုးသားရေးဝါဒ အတွေးအမြင်က ပိုမို၍ ရှေ့တန်းရောက်နေသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။

အမျိုးသားရေးဝါဒ၏ပထမဆုံးမျိုးစေ့အနေဖြင့် အလယ်ခေတ်ဉာဏ်ပွင့်လင်းချိန်အတွင်း(Renaissance-၁၅ ရာစုဝန်းကျင်)တွင် အုပ်စိုးနေကြသော သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်များ၏ ညီညွတ်သော နိုင်ငံတော်၏စွမ်းအားနှင့် အာဏာစက်ပုံစံများကို ဝါဒဖြန့်ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သယောင်ရှိသည်။ အမျိုးသားရေးဝါဒပုံစံတခုဟူ၍ ပီပီပြင်ပြင်ပေါ်ပေါက်လာသည်မှာ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးတွင်ဖြစ်သည်။ ၁၇၉၂တွင် ပြင်သစ်သည် ပရူးရှားစစ်တပ်၏ ကျူးကျော်မှုကိုခံရသည့်အခါ ပြင်သစ်“ပြည်သူ”များ (အမှန်တကယ်အားဖြင့်ပြင်သစ်ဟုခေါ်တွင်နေသော နယ်မြေဒေသအတွင်းရှိသမျှလူများကို ပြင်သစ်လူမျိုးဟူ၍ ပြီးစလွယ်ခေါ်၍မရပဲ မျိုးနွယ်စုများကွဲပြားမှုများရှိသည်) ‘နိုင်ငံတော်’ကိုလက်နက်တပ်ဆင်ကာကွယ်ကြဟူသော အမျိုးသားရေးခံယူချက်ဖြင့် အပျော်တမ်းပြည်သူ့စစ်များက အသေအချာလေ့ကျင့်ထားပြီးဖြစ်သော စစ်တပ်ကိုအနိုင်ယူခဲ့သည်။

နောက်ပြီးတွင် နပိုလီယံဦးဆောင်သော စစ်တပ်၏ အမျိုးသားရေးဝါဒမသိမသာနောက်ခံထားသော အခြေအနေမှာ ဥရောပတလွှားနယ်ကျွံလာခဲ့ပြီး ပြင်သစ်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရသော ဥရောပနိုင်ငံများ၌လည်း တန်ပြန်အမျိုးသားရေးဝါဒများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ နပိုလီယံကို တွန်းလှန်ကြသော ကာလအတွင်းမှစ၍ ၁၉ရာစုရောက်သည်အထိ ဥရောပတတိုက်လုံးကို အမျိုးသားရေးဝါဒများ ပျံ့နှံ့နေခဲ့ပြီး ၂၀ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင်တော့ ထိုဥရောပနိုင်ငံများ၏ ကမ္ဘာတလွှားရှိ ကိုလိုနီနယ်ပယ်များဆီအထိ အမျိုးသားရေးဝါဒအတွေးအခေါ်များ ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ အီတလီနှင့် ဂျာမဏီနိုင်ငံတို့မှာ အသည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုကာလအတွင်းမှ အီတလီစာရေးဆရာ မက်ဇီနီ(Giuseppe Mazzini)ကဆိုလျှင် "လူသားဟူသမျှသည် ‘နိုင်ငံတော်’ တရပ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုထားမှသာလျှင် လူဖြစ်ရကျိုးနပ်မည်ဖြစ်ပြီး တဦးချင်းလွတ်မြောက်မှုကို အဓိကထားသော လွတ်လပ်မျှတမှုဝါဒထက် နိုင်ငံတော်တခုလုံးလွတ်မြောက်မှုရရေးကပို၍အရေးကြီးသည်"ဟုဆိုပြီး ပညာရေးတွင်လည်း တသီးပုဂ္ဂလဦးတည်သောအတွေးအခေါ်ကို ဖုံးလွှမ်းထားနိုင်စေရေးအတွက် အမျိုးသားရေးဝါဒအသိ ထည့်ပေးထားရမည်ဟုဆို၏။

ယနေ့ခေတ်တွင်တော့ အမျိုးသားရေးဝါဒလွှမ်းမိုးသောနိုင်ငံအများစုမှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ ၂၁ရာစုရောက်လာသည့်အခါတွင်တော့ အမျိုးသားရေးဝါဒမှာ တိုင်းတပါးမှစစ်ရေးအရ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်အုပ်ချုပ်သည်ကို တွန်းလှန်သည်ထက် စီးပွားရေးအရ ဝင်ရောက်ချယ်လှယ်အုပ်ချုပ်နေကြသည်ကို တွန်းလှန်သည့်ပုံစံပြောင်းလာခဲ့သည်။ ဤဝါဒမှာ အခြားရှိသမျှသောဝါဒများထက် စိတ်ခံစားမှုများအပေါ်တွင် မှီခိုမှုရှိနေသောသဘောရှိပြီး တစ်ဦး၏ နိုင်ငံတော်အမြင်နှင့် အခြားတစ်ဦး၏နိုင်ငံတော်အမြင်တို့ သီးခြားမဖြစ်ပဲ ဒွေးရောယှက်တင်ဖြစ်လာသည့်အခါ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် အမျိုးသားအမြင်သည် လူမျိုးစုကွဲပြားမှုအမြင်နှင့် မကွဲပြားပဲဖြစ်လာသည့်အခါ၊ အမျိုးသားရေးဝါဒတစ်ခုဖြင့်လွှမ်းမိုးထားသော နိုင်ငံတခုအတွင်း၌ပင် လူမျိုးစုအသီးသီးက အမျိုးသားရေးဝါဒအသီးသီးကို ဆွဲကိုင်လာသည့်အခါ နိုင်ငံကို အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာဖြစ်နိုင်သည့် အန္တရာယ်အထိ ရှိလာနိုင်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင်သော အဆိုပါ အမျိုးသားရေးဝါဒကို ဒေသတွင်းအမျိုးသားရေးဝါဒ(regional nationalism)ဟူ၍လည်းခေါ်ကြ၏။

အဲဒီစာကို ဖတ်ပြီးတဲ့အချိန်မှာ ကျွန်တော်အခုလို နားလည်လိုက်တယ်။ တကယ်တော့ အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုတာဟာ တိုင်းပြည်တည်းဟူသော နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်အတွင်းမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံ၊ အဲဒီနိုင်ငံအတွင်းမှာ မှီတင်နေထိုင်ကြကုန်သော နိုင်ငံသားအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုတာသာဖြစ်တယ်။ နိုင်ငံအတွင်းမှီတင်နေထိုင်ကြတဲ့ နိုင်ငံသားအားလုံးဆိုတာဟာ တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံရှိမယ်၊ အဲဒါအပြင် ဟောသည်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ဥပဒေအရ နိုင်ငံသားဖြစ်နေကြတဲ့ တရုတ်လည်းပါမယ်၊ ကုလားလည်းပါမယ် စသဖြင့်။ အဲဒီနိုင်ငံသားတွေရဲ့ နတ်ကိုးကွယ်မှု၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်မှု၊ ခရစ်ယန်ဘာသာကိုးကွယ်မှု၊ အစ္စလန်ဘာသာကိုးကွယ်မှု စသဖြင့် အားလုံးအကြုံးဝင်တယ်။

အဲဒီလိုမှမဟုတ်ဘဲ လူမျိုးစုတစ်ခု၊ ဘာသာတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုလုပ်နေတာဟာ အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ အမျိုးသားရေးဝါဒီလို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လို့မရဘူး။ အဲဒီလို ကိုယ်ထင်ရာခေါင်းစဉ်တပ်နေတာဟာ ဒိုင်ဗာကျန့်သီအိုရီလို့ခေါ်တဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုသာဖြစ်လို့ ကချင်ကတမျိုး၊ ရှမ်းကတဖုံ၊ ကရင်ကတသွယ်ဖြစ်နေဦးမှာပဲ။ အမေရိကန်လိုဖြစ်လာမှာမဟုတ်သလို၊ တရုတ်လိုလည်းဖြစ်လာမှာမဟုတ်ဘူး။ တိုင်းငယ်၊ ပြည်ငယ်၊ နိုင်ငံငယ်လေးတွေအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာကွဲသွားဖို့သာ ရှိတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုနိုင်တဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒ အစစ်မဟုတ်ဘူး။ အာဏာလိုချင်လို့ ပုံဖျက်ထားတာသာဖြစ်တယ်။

တကယ့်အမျိုးသားရေးဝါဒဟုတ်မဟုတ်ဆိုတာလည်း တရုတ်နဲ့ အများဆုံးချုပ်ထားခဲ့တဲ့ စာချုပ်တွေကိုသာကြည့်ပါ။ အဲဒီစာချုပ်တွေကြောင့် ဟောသည်နိုင်ငံထဲက ဘယ်တိုင်းရင်းသားပြည်သူတွေ ကောင်းစားခဲ့တာရှိသလဲ။ အဲဒီစာချုပ်တွေကြောင့် ဟောသည်နိုင်ငံအတွင်းက တိုင်းရင်းသားပြည်သူတွေ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေ ပေါပေါသီသီရခဲ့တာရှိသလဲ။ ကြားရသမျှက ဒုက္ခပင်လယ်ဝေခဲ့ရတာတွေချည်း မဟုတ်ပါလား။ အဲဒီလို ဒုက္ခပင်လယ်ဝေနေတဲ့ ပြည်သူတွေဘက်က မားမားမတ်မတ်ရပ်တည်ပေးခဲ့တဲ့ သာဓကဆိုတာမျိုးရော တွေ့ဖူးကြရဲ့လား။ ဒါဟာ အမျိုးသားရေးဝါဒလား၊ ကိုယ့်အမျိုးကောင်းစားရေးဝါဒလား၊ အာဏာလိုချင်လို့ ပုံဖျက်ထားတဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒလား သိသာလွန်းပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီနိုင်ငံကလူတွေသုံးနေတဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုတာဟာ နပိုလီယံကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ကိုယ့်အမျိုးကောင်းစားရေးဝါဒသက်သက်မျှသာဖြစ်ပါတယ်။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဇန်နဝါရီလ ၁၀ရက် ၂၀၂၁

ဖုတ်သွင်းရထား

 ဘဒ္ဒ ဤကမ္ဘာ နိမိတ်ထွန်းပါတဲ့ ကျွန်းမြတ်ဇမ္ဗူဒီပါ ဘုရားငါးဆူပွင့်တော်မူရာ ဒိဋ္ဌမှန်ပေတာ.....

စကြဝတေးမဏ္ဍပ်မင်းတို့ မြင့်မြတ်တဲ့ရာဇာ ..... သာကီနွယ်ဝင်ဘုရင်များမှာ ထီးနန်းနဲ့လည်း ဝေးရှာ တို့မြန်မာပြည်မှာ....

ဗုဒ္ဓဘာသာရောင်ဝါညှိုးလို့ တို့အမျိုး တန်ခိုးကင်းကွာ ဖြေမဆည်နိုင်ပေတာ .....

.................................................

..................................................................

ပြည်သူပြည်သား၊ မူးမတ်များနဲ့ ပညာတော်ရှိ ကဝိဆရာ သူတော်စင်ပုရောဟိတ်တွေ နိမိတ်ကို ဆောင်ယူကာ.....

ဇေယတုနဲ့ ငွေခရုသင်္ခါ ကောင်းမြတ်ချိန်မှာ .... ရတနာထွေပြား စီခြယ်ကာထားပါတဲ့ သမုဒ္ဒရာ ကြာအဆင်နဲ့ ရထားမြတ်ကို ..... မြင်းလေးစီးကစေတာ ..... ရွှေဘုန်းရှင် တင်ချင်စရာ ..... မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါးနဲ့သာ ..... တိုင်းခန်းကို လှည့်ရပေတာ ......

သဟာယဆရာတင်ရေးတဲ့ ဖုတ်သွင်းရထားသီချင်းကို ပြန်ဆိုထားတာတွေရှိပေမယ့် အသံတွေမကြိုက်၊ မတိုး တာကြောင့် ပြည်လှဖေရဲ့အသံနဲ့နားထောင်မိတယ်။ အဲဒီ သီချင်းကိုနားထောင်ရင်း အခုလိုဆဝါးမိပါတော့တယ်။

ဖုဿရထန္တိ မင်္ဂလရထံဆိုတဲ့အတွက် ဖုတ်တစ္ဆေတွေ၊ နတ်စိမ်းတွေ၊ အောက်လမ်းနည်းတွေနဲ့ စီရင်ထားတဲ့ ရထားမဟုတ်ဘူး။ မင်းစီးခဲ့တဲ့မင်္ဂလာရထားကို ဖုတ်သွင်းရထားလို့ခေါ်တာ။ ပုဿနက္ခတ်ယှဉ်ခိုက်မှာ တည်ဆောက် ထားတဲ့ ရထားဖြစ်လို့လည်း ဖုဿရထားလို့ နောက်တစ်နည်းခေါ်သေးတယ်။ ဇာတ်ပါဠိတော် နိဿယမှာ ဖုတ်သွင်းရထားလို့ ဘာသာပြန်တာကြောင့် မဟာဇနကဇာတ်တော်မှာ မင်းဘူး ဦးဩဘာသက ဖုတ်သွင်းရထားလို့ ရေးခဲ့တာဖြစ်တယ်။

မြင်းလေးစီးကရတဲ့ အဲဒီရထားကို မောင်းသူမပါဘဲ လူတွေရဲ့သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်နဲ့သွားစေတာ။ သမ္မာဒေဝနတ်ကောင်း၊ နတ်မြတ်တွေရဲ့ တံခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်နဲ့သွားစေတာလည်းမဟုတ်ဘူး။ အဲဒီရထားပေါ်မှာ မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါးတင်ပြီး မင်းဖြစ်ထိုက်သူရှိရာအရပ်မှာ ရပ်ပါစေသတည်းဆိုပြီး သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်နဲ့ မင်းအရှာထွက်စေတာမျိုးပါ။

တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ရမယ့်သူ ရွေးချယ်ရာမှာ အဲဒီဖုတ်သွင်းရထားပေါ်မှာချည်းပုံအပ်ထားတာမျိုးလည်း မဟုတ် ပြန်ဘူး။ အဲဒီဖုတ်သွင်းရထားရဲ့နောက်ကနေ မူးမတ်ဗိုလ်ပါ၊ စစ်အင်္ဂါလေးပါးခြံရံပြီး မင်းလောင်းရှာထွက်ကြတာမျိုး။

 မဟာဇနကဇာတ်တော်မှာ ကျောက်ဖျာထက်အိပ်နေတဲ့ မင်းလောင်းကို ဘုရင်ဖြစ်ထိုက်တဲ့ ကြန်အင်လက္ခဏာ ရှိမရှိ ပညာရှိပုရောဟိတ်အမတ်တွေက စစ်ဆေးသေးတာ။ ဘုရင်ဖြစ်ထိုက်တဲ့ ကြန်အင်လက္ခဏာနဲ့ မပြည့်စုံဘူးဆိုရင် လှည့်ပြန်ချင်ပြန်လိမ့်မယ်။ ထပ်ရှာချင်ရှာလိမ့်မယ်။ သို့သော် လူအများရဲ့သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်နဲ့ရှာဖွေတွေ့ရှိထားတဲ့ မင်းလောင်းဆိုတာ ကြန်အင်လက္ခဏာနဲ့ပြည့်စုံတာသာဖြစ်လို့ ဇာတ်တော်တွေထဲမှာ လှည့်ပြန်ရတယ်ဆိုတာမျိုးတော့ မတွေ့ဖူးဘူး။ ဒါကရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို စစ်ဆေးတာပေါ့၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို စစ်ဆေးတဲ့အခါ အကြောက်တရားရှိသလား၊ သမ္မာဓိအားကောင်းရဲ့လားလို့ စစ်တဲ့အခါ အနားကပ်ပြီး အမြောက်နဲ့ချည်းထုတာပဲ။ အဲဒီလို အမြောက်နဲ့ထုတာ တောင် မတုန်မလှုပ်ရှိမှ ဘုရင်းဖြစ်ထိုက်တာ။ ဒါတွင်ဘယ်ကလိမ့်မတုန်း ပညာရှိအမတ်တွေရဲ့ ခက်ခဲလှတဲ့ မေးခွန်းတွေ ကိုလည်း ဖြေရသေးတာ။ ဒါကပညာရှိမရှိစမ်းသပ်တာပေါ့။ ဒါတွင်ပဲလား ဘယ်ဟုတ်လိမ့်မတုန်း တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်မယ့်သူဆိုတာ မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါးတို့၊ သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါးတို့ကို သိရဲ့လားဆိုတဲ့ ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာကို လို့လည်း အစစ်ဆေးခံရသေးတာ။

မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါးဆိုတာ ဘာတွေတုန်းဆိုတော့ အလှူပေးခြင်း၊ ငါးပါးသီလ ဆောက်တည်ခြင်း၊ ပေးကမ်း စွန့်ကြဲ ခြင်း၊ ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ နူးညံ့ခြင်း၊ ရှစ်ပါးသီလ ဆောက်တည်ခြင်း၊ အမျက်မထွက်ခြင်း၊ ပြည်သူတို့ကို မညှဉ်းဆဲခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ပြည်သူတို့နှင့် မဆန့်ကျင်ခြင်းဆိုတဲ့အချက်တွေပေါ့။

ဒါဆို  သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါးဆိုတာကရောဆိုတော့ ထွက်ပေါ်လာတဲ့သီးနှံတွေထဲက ဆယ်ပုံတစ်ပုံကိုသာ အခွန်ကောက် ခြင်း၊ အမှုထမ်းကောင်း၊ အရာထမ်းကောင်းတွေကို လစာပြည့်ပြည့်ဝဝပေးခြင်း၊ ဆင်းရဲတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို အတိုးမဲ့ ငွေထုတ်ချေးပေးခြင်း(သုံးနှစ်အတိုးမယူဘဲပေးခြင်း)၊ တိုင်းသူပြည်သားတွေနဲ့ ဆက်ဆံပြောကြားတဲ့အခါမှာ ဦးလေးတို့၊ အဒေါ်တို့၊ အစ်ကိုတို့ ဒီလိုစကားတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပြီးတော့ စကားပြောခြင်းပါတဲ့။

အဲဒီလိုနည်းနဲ့ ရွေးချယ်ထားတဲ့ ရှင်ဘုရင်တွေဆိုတာ ဘုန်းရှင်ကံရှင်တွေ၊ ဉာဏ်ပညာနဲ့ပြည့်စုံသူတွေ၊ ကိုယ်ချင်း စာတရားနဲ့ပြည့်စုံသူတွေသာဖြစ်ပါသတဲ့။ ဒီလိုဘုရင်ကောင်းဘုရင်မြတ်တွေ အုပ်ချုပ်ပြီဟေ့ဆိုရင် တိုင်းပြည်ဟာ စည်ပင်ဝပြောတော့တာပါပဲ။

သို့သော် တိုင်းပြည်ရဲ့ထောက်တိုင်းလုပ်ရမယ့် မင်းမှုထမ်းတွေ အကျင့်ပျက်တဲ့အခါမျိုးတွေမှာတော့ ဆက်ခံမယ့် မင်းလောင်းမရှိလည်းအရေးမကြီးဘူး။ ဖုတ်သွင်းရထားဆိုတာလည်း ဖုတ်လေတဲ့ငပိရှိစရာမလိုဘူး။ သူတို့ ကိုယ်တိုင်နဲ့ သူတို့အမျိုးတွေကသာ တိုင်းပြည်ကိုတက် မင်းလုပ်အုပ်ချုပ်ကြတော့တာ။ အဲဒီလိုအခါ တိုင်းပြည်ဟာ အစစအရာရာဆုတ်ယုတ်လားပြီး နောက်ဆုံးတော့ တိုင်းပြည်ပျက်တော့တာပါပဲ။ ဘယ်လောက်တောင် တိုင်းပြည်ပျက် တာလဲဆိုရင် နောက်ပိုင်းသမိုင်းသုတေသီတွေက ကမ္ဘာ့မြေပုံရဲ့ ဘယ်နေရာမှာ ဒီတိုင်းပြည်ရှိခဲ့တာပါလိမ့်လို့ အစအန ခြေရာပြန်ကောက်လို့ မရလောက်တဲ့အထိအောင် ပျက်စီးကြရတာပါ။

မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါးဆိုတာ သိဖို့မလိုသလို၊ သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါးဆိုတာလည်း လာမပြောနဲ့။ သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါး နဲ့ပတ်သက်ပြီး အလွဲသုံးစားလုပ်ခဲ့တဲ့အဖြစ်က အထောက်အထားရှိတယ်။ ဇာတ်တော်တခုထဲမယ်ပေါ့ သကျ သာကီဝင်စုက ဩက္ကာကမင်းကြီးလက်ထက် ပုဏ္ဏားယုတ်တွေက သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါးကို စကားလုံးအသစ်တွေနဲ့ အစားထိုးပြီး သူတို့အကျိုးအတွက် သုံးခဲ့သတဲ့။

မူလက သဿမေဓ(ထွက်ပေါ်လာတဲ့သီးနှံတွေထဲက ဆယ်ပုံတစ်ပုံကိုသာ အခွန်ကောက်ခြင်း)၊ ပုရိသမေဓ (အမှုထမ်းကောင်း၊ အရာထမ်းကောင်းတွေကို လစာပြည့်ပြည့်ဝဝပေးခြင်း)၊ သမ္မာပါသ(ဆင်းရဲတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို အတိုးမဲ့ ငွေထုတ်ချေးပေးခြင်း(သုံးနှစ်အတိုးမယူဘဲပေးခြင်း))၊ ဝါစာပေယျ(တိုင်းသူပြည်သားတွေနဲ့ ဆက်ဆံပြောကြားတဲ့ အခါမှာ ဦးလေးတို့၊ အဒေါ်တို့၊ အစ်ကိုတို့ ဒီလိုစကားတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပြီးတော့ စကားပြောခြင်း) ဆိုတဲ့ အဲဒီပါဠိ တွေနေရာမှာ အခုလိုအစားထိုးလိုက်တယ်။ သဿမေဓ ဆိုတဲ့ပါဠိမှာ အဿမေဓလို့အစားထိုးတယ်။ မေဓဆိုတာ အသိဉာဏ်ဆိုတဲ့စကားလုံးကနေ သတ်ဖြတ်ခြင်းဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့အစားထိုးခံရတယ်။ အဿမေဓ မြင်းတွေကို သတ်ပြီးယဇ်ပူဇော်ရမတဲ့။ ပုရိသမေဓ လူယောက်ျားတွေကိုသတ်ပြီး ယဇ်ပူဇော်ရမတဲ့။ အဲဒီလို ယဇ်ပူဇော်တဲ့အခါ သမ္မာပါသတဲ့ နွားထမ်းပိုးက နွားတွေဘေးထွတ်မသွားအောင်ထိန်းတဲ့ လည်ပတ်ကြိုးနေရာက တုတ်တို (ထမ်းပိုးကျည်း) ပစ်လိုက်လို့ ကျတဲ့အရပ်မှာ ယဇ်ပုလ္လင်လုပ်ရမတဲ့။ ဝါစာပေယျကို ဝါဇပေယတဲ့ မန္တန်စုပ်ထားတဲ့ ထောပတ်တို့ ဆီတို့ကို သောက်ပြီးတော့ ယဇ်ပူဇော်ရမတဲ့လေ။ ဘယ်လောက်ဆိုးတဲ့ ပုဏ္ဏားတွေလဲဆိုတာ။

အဲဒီလိုပုဏ္ဏားတွေရဲ့ အကြံဉာဏ်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ တိုင်းပြည်မှာနေရတဲ့ တိုင်းသူပြည်သားတွေဆိုတာ ဘယ်မှာလာပြီး အေးအေးချမ်းချမ်းနေကြရလိမ့်မလဲလေ။ အချိန်တိုင်း ကျီးလန့်စာစားနေရသလိုပဲဖြစ်တော့မပေါ့။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဇန်နဝါရီလ ၆ရက် ၂၀၂၁

အွန်လိုင်းမှ သတင်းတင်ဆက်ခြင်း နှင့် သတင်းဖြစ်စဉ်များ ပြောပြခြင်း

Fojo Media Institute မှ ထုတ်ဝေပြီး .. အာဆီယမ်ဒေသတွင်း အခြေစိုက် သတင်းစာဆရာမ ဂျိုဟန်နာဆင် ရေးသားပြုစုသော ..

"အွန်လိုင်းမှ သတင်းတင်ဆက်ခြင်း နှင့် သတင်းဖြစ်စဉ်များ ပြောပြခြင်း" (မြန်မာဘာသာ) စာအုပ်ကို အောက်ပါလင့်ခ်တွင် ဒေါင်းလုပ်ရယူနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။

ယခုစာအုပ်သည် သတင်းထောက်များ၊ သတင်းစာသင်တန်းဆရာ ဆရာမများ၊ အယ်ဒီတာများ၊ ဆက်သွယ်ပြန်ကြားရေးလုပ်ကိုင်သူများနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ အသုံးပြုသူများအား .. အွန်လိုင်းအခန်းကဏ္ဍကို အကျိုးရှိစွာ အသုံးချစေနိုင်ရန် ကူညီပံ့ပိုးနိုင်စေဖို့ ရည်ရွယ်ပါသည်။

စာအုပ်ယူရန် ဒီနေရာကို နှိပ်ပါ။

Credit :

Fojo Media Institute

မနက်ဖြန် အာဇာနည်နေ့

ဒီလိုကနေ လူကြီးတွေက လူငယ်တွေကို ဆုံးမရင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ငယ်ငယ်က မင်းတို့လိုမဟုတ်ဘူးလို့ ပြောတယ် နှံစပ်တဲ့လူငယ်တွေကလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကငယ်စဉ်က သူတို့လို မဟုတ်သလို ကြီးလာတဲ့အခါ သူတို့အခုပြောတဲ့ လူကြီးတွေလိုလည်း မဟုတ်ကြောင်း ပြန်မပြောရဲပေမဲ့သိကြတယ်။

မနက်ဖြန်ဆိုရင် အာဇာနည်နေ့ ရောက်ပြန်ပါပြီ။ ကျဆုံးလေပြီး တဲ့ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးတွေကို နှစ်တိုင်းလိုဘဲ အလေးပြုမယ် ပြီးရင် နေမြဲဆိုပြီး နဂိုအတိုင်းဆက်နေမြဲနေကြမယ်။ပြီးတော့လည်း လုပ်ချင်တာတွေ ဆက်လုပ်နေကြမယ်။ နှစ် ၇၀ နားတောင်နီးနေပါပြီ။

တိုင်းပြည်အတွက် လွတ်လပ်ရေးကို ရအောင် ကြိုးစားခဲ့ကြရင်း လုပ်ကြံခံ ခဲ့ရတာ ဖြစ်လို့ အာဇာနည်အဖြစ် အားလုံးက ပူဆွေးတဿကြတယ် နှမြောကြတယ်။ ငယ်ငယ်နဲ့ လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အစွမ်းရှိသလို လက်ရုံးရည်ကောင်းသလို နှလုံးရည်ကောင်းတယ် အက်တလီတို့ နဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးပြီး လိုချင်တာရအောင်ယူနိုင်ခဲ့တယ် တောင်းဆိုနိုင်ခဲ့တယ် အဲလို ဖြစ်အောင်လည်း လူထုကနောက်မှ ရှိအောင်စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တယ် ရိုးသားတယ် ဖြောင့်မတ်တယ် သတ္တိရှိတယ် ဇွဲကောင်းတယ်။ စည်းရုံးနိုင်တယ် အုပ်ချုပ်နိုင်တယ် ယုံကြည့်မှု့ တွေတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့တယ်။စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်။ သူတင်လားဆိုတော့ မဟုတ်ဘူး သူတို့ အုပ်စုလိုက်ပါ။

တိုင်းပြည်အတွက် အစည်းအဝေးလုပ်ရင်း ဖြစ်တာဆိုတော့ အခြား အားကိုးရတဲ့ မညံ့တဲ့ လက်ရုံးရည်နှလုံးရည်ရှိတဲ့ ပညာကြီးတဲ့ ဉာဏ်ကြီးတဲ့ စေတနာကြီးတဲ့အခြား အာဇာနည်တွေလည်း လုပ်ကြံခံရ အသတ်ခံလိုက်ရတယ်။ သူလိုဘဲ တော်ကြသူတွေ အများစုပါ။ တော်သေးတယ် ဒီလိုဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့ တိုင်းပြည် ကံကောင်းချင်တော့ လွတ်လပ်ရေး ရသွားနိုင်ခဲ့တယ်။

သို့ သော် ကံဆိုးချင်တော့ သူတို့ ကိုယုံတဲ့လူမျိုးတွေ အဖွဲ့တွေနိုင်ငံတွေ က သူတို့ မရှိတဲ့နောက်မှာ ကွဲပြဲတာတွေ ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ ရှုပ်ထွေးကုန်ကြတယ် အားပြိုင်ကုန်ကြတယ် တိုက်ခိုက်ကုန်ကြတာတွေလည်း ရှိခဲ့ကြတယ်။ဒါတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြတယ်ဆိုပါတော့ ။

အခုချိန်မှာဆိုရင် ဒီ ဖြစ်ရပ်က နှစ် ၆၀-၇၀ ဆိုတော့ မိုးဖွဲလေးရွာတာတွေ ၊ ရက်စက်စွာဝင်တာပစ်တာတွေ၊ လုပ်ကြံတာတွေ အသေးစိတ် နှစ်တိုင်း ကြားနေရတော့ အားလုံးလည်း အတော်လေးလည်း မှတ်မိနေကြတယ်။ သိနေကြတယ်။ နှစ်တိုင်း ဒီနေ့ရောက်တိုင်း စိတ်တိုတယ် အားမလိုအားမရဖြစ်တယ် နှမြောတယ် ကြေကွဲပူဆွေးပေးကြတယ်။ နောက်ပြီး တော့ လည်း နဂိုအတိုင်းဘဲ။

တကယ်တော့လည်း သမိုင်း အဖြစ်အပျက်မှာ လွတ်လပ်ရေး ရအပြီး ကွဲကြပြဲကြတယ် ချကြတိုက်ကြတယ် အားလုံးက လေးစားသူမရှိတဲ့နောက်မှာ အချင်းချင်းလေးစားမှု့ မရှိတာတွေ့ရတယ်။

မငြိမ်မသက် နဲ့ တိုင်းပြည်မှာ ပညာရေးစီးပွားရေးတွေ နေရာကွက်ပြီး ဘဲ ရှင်သန်နိုင်ခဲ့တယ်။

၆၂ မှာ အာဏာသိမ်းပြီးတော့လည်း အာဏာသိမ်းတဲ့ အစိုးရက ရှင်းလင်းပြီး အများကြိုက်တဲ့ ဆိုရှယ်လစ် ဆိုတာကို မြန်မာနည်းမြန်မာဟန်နဲ့သွားမယ် သူတို့ ဖာသူတို့ လုပ် ပြီး ဒီလမ်းစဉ်က ဗိုလ်ချုပ်ချမှတ်သွားတယ်လို့ ဆိုပြီး။ စည်းရုံးတယ်။ လူတိုင်းချစ်ခင်သနား လေးစား ရိုသေတဲ့အပေါ် လုပ်စားကြတာ နင်းကြတာ ဝင် ပဏာ ယူကြတာ ရောချကြတာတွေလည်း သူသာမက အများကြီးပေါ်လာဘူးတယ်လို့ထင်တယ်။အမှတ်တရ လုပ်ရင်း ဂွင်ဝင်ဖန်ကြတဲ့ သူတွေလည်းရှိတယ်။ ကျောင်းတွေမှာ ပွဲတွေ နှစ်စဉ် ကျင်းပကြတယ်။ လူတိုင်းသိကြတယ်။

ဒါကတော့ အာဇာနည်နေ့ ဇူလိုင် (၁၉) ပေါ့။

ဒိုင်းဒိုင်းဒိုင်း ဆိုတဲ့ တစ်နေ့တည်းက အရာတွေနဲ့ အဲဒီနားဝန်းကျင်က အကြောင်းတွေနဲ့ အာဇာနည်နေ့လုပ်လာကြတာ ကြာနေပြီလို့ ထင်တယ်။ ရန်သူကို မုန်းတတ်ဖို့ဘဲ ရိုက်သွင်းနေသလိုဘဲ။ ဒီထက်ပိုပြီး တစ်ပြည်လုံးသင်္ခန်းစာရတာတွေ ပြောကြရင်မကောင်းဘူးလားပေါ့။

ဒီလိုကနေ လူကြီးတွေက လူငယ်တွေကို ဆုံးမရင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ငယ်ငယ်က မင်းတို့လိုမဟုတ်ဘူးလို့ ပြောတယ် နှံစပ်တဲ့လူငယ်တွေကလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကငယ်စဉ်က သူတို့လို မဟုတ်သလို ကြီးလာတဲ့အခါ သူတို့အခုပြောတဲ့ လူကြီးတွေလိုလည်း မဟုတ်ကြောင်း ပြန်မပြောရဲပေမဲ့သိကြတယ်။

သို့ သော် ကျွန်တော်တို့ တစ်တွေ ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ နှစ်စဉ်ကျင်းပတာကနေ တစ်နှစ်နဲ့တစ်နှစ်မတူအောင် သင်္ခန်းစာ ဘာတွေ ယူနိုင်ကြလဲ။ ဘာတွေပြန်အောင့်မေ့လည်း သူဖြစ်ချင်တာတွေဖြစ်အောင်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားလား။ သူ့ကိုသနားပြီး စိတ်တိုကြရင်းပြီးသွားကြတာလား ပြန်မတွေးခဲ့ကြဘူး။ သူလိုကလေးတွေမျိုးဆက်တွေ ထွက်လာအောင် မိဘတွေက ကိုယ်ကလေးကိုမွေးမြူသွန်သင်ကြရဲ့လား ဘယ်လိုကြီးပြင်းစေလည်း ပြန်ကြည့်ကြသင့်တယ်။ တကယ် role model လားပေါ့။

ပြန် တွေးကြည့် ပြန်မြင်ကြည့်ရင် သိသင့်တာတွေက အဲဒီနေ့တစ်ခုထဲအကြောင်းမဟုတ်ဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်သိမ်းပြီးချိန်မှာ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ စီးပွားရေး နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်တွေ။ ဘုရားပေါ် ဖိနပ်မစီးရက စတဲ့ ကိစ္စတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ YMBA အသင်း နဲ့ သူတို့ လုပ်ရပ်တွေ GCBA ခေတ်တွေ ကြားထဲက ခေတ်တွေ ဒို့ဗမာအစည်းအရုံးခေတ် ဖဆပလခေတ် တွေ ကြုံခဲ့ကြတဲ့ ရှေ့နေရှေ့ရပ်တွေ ကြိုးစားခဲ့ကြရတဲ့ ၉၁ဌာန တို့ ဒိုင်အာခီတို့ တွဲရေးခွဲရေးတိူ့ ခေတ်က အနေအထားတွေ၊ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ၁၃၀၀ ပြည့်လို စီးပွားပျက်ကပ်နဲ့ဆက်စပ်တဲ့ ဆရာစံလို ကိစ္စတွေ စုအက်တူးမြောင်းပေါ်လာတာတွေ ကို စိတ်ဝင်တစား ပြန်လေ့လာကြတဲ့ ကျောင်းသားတွေ ရှိစေချင်တယ် သုံးသပ်ပြောဆိုကြစေချင်တယ်။

သူတို့ သမိုင်းသင်တော့လည်း ထင်းအောင်ပါစေချင်တယ်။ အင်္ဂလိပ် အောက်မြန်မာပြည်အသိမ်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ် လုပ်ငန်းတွေချဲ့တာ ကုလားတွေ မျိုးစုံပါလာတာ၊ ဧရာဝတီမြစ်ထဲ မီးသင်္ဘော ၅၀၀ ကျော်သွားနေတာ၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရာဂဏန်းလောက်ဘဲ သုံးပြီး ကုလားတွေ နဲ့ မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ခဲ့တာ တွေ ဆရာတွေရောကမ္ဘာ ကလေးတွေ ရောသိနေစေသင့်တယ်။

နောက်ပြီး ကိုယ်နိုင်ငံ စစ်ကြီး ၂ ခုဖြစ်ချိန်က အဖြစ်အပျက်တွေ နဲ့ စစ်ပြီးခေတ် အနေအထားတွေနဲ့ ခေတ်ပြိုင် အခြားက သမိုင်းတွေ တွေ။ တကယ် အာဇာနည်နေ့ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့ တွဲပြီး အသတ်ခံခဲ့ရတဲ့ အာဇာနည် တွေရဲ့ ကလေးဘဝ တွေ ဖြတ်သန်းခဲ့ရတာတွေ သူတို့ လုပ်ရပ်တွေ အရည်အချင်းတွေ ကြိုးစားထားတာတွေ အားကိုးရပုံတွေ တာဝန်ယူထားကြတာတွေ စိတ်နေသဘောထားတွေလည်း နှစ် ၆၀-၇၀ မှာ တကယ်နှစ်တိုင်း ဂရုစိူက်ရင် တော်တော်စုံစုံ တကယ်ဆို သိနေကြသင့်ပြီ။

ဒိုင်းဒိုင်းဒိုင်း ဆိုတဲ့ တစ်နေထဲက အရာတွေနဲ့ အဲဒီနားဝန်းကျင်က အကြောင်းတွေနဲ့ အာဇာနည်နေ့လုပ်လာကြတာ ကြာနေပြီလို့ ထင်တယ်။ ရန်သူကို မုန်းတတ်ဖို့ ဘဲ ရိုက်သွင်းနေသလိုဘဲ။ ဒီထက်ပိုပြီး တစ်ပြည်လုံးသင်္ခန်းစာရတာတွေ ပြောကြရင်မကောင်းဘူးလားပေါ့။

တခါလာလည်း ဘက် အခြေခံပြီး
ရန်သူတွေက ဆိုးဆိုး အများစုက ခံရ ခံရ
နောက်သူရဲကောင်းက ကယ်ကယ် ဆိုတာတွေနဲ့ဘဲ
ကိုယ်ဆီကသူတွေ မြန်မာသမိုင်းကို အသင်ကြားခံကြရလို့လားမသိဘူး Developement ထက် တော်လှန်ရေးတွေ သူရဲကောင်းတွေကို ပိုမက်ကြ မှတ်မိကြတယ်။

နောက် သင်္ခန်းစာအနေနဲ့ သုံးသပ်ထားတဲ့ အဲဒီခေတ်က အတွင်းဝန်ရုံးလုံခြုံရေးတင်မကဘဲ။ နောက်နောင်မှာ တကယ်လို့ ဒီလိုဖြစ်ခဲ့ရင် လူတွေပေါ်မတည်ဘဲ မူတွေကနေ ဆက်သွားဖို့ဆောက်ထားတဲ့ Institution တွေ Successor plan တွေ Organization Design နဲ့ Structure တွေ System တွေ ကို သုံးသပ်လေ့လာ တာတွေ ဟောပြောကြတာတွေ ရှင်းလင်းတာတွေလည်း ပြောမယ်ဆိုတာမျိုးလည်း ထင်သလောက်မတွေ့ခဲ့ကြရဘူး။ဖြစ်စေချင်တယ်။

လွမ်းဆွတ်နာကျည်း ဝမ်းနဲတာများပြီး နောင်ဒီလိုမဖြစ်အောင် ဒါတွေဖြစ်သင့်တာဆိုတာတွေ ငြင်းခုံဆွေးနွေးခဲ့ကြတာတွေ စီမံတာတွ သခာင်္န်းစာ ဖြစ်အောင် လုပ်တာတွေ သိပ်မမြင်ခဲ့မိဘူး။ လုပ်ကြစေချင်တယ်။

တခါလာလည်း ဘက် အခြေခံပြီး

ရန်သူတွေက ဆိုးဆိုး အများစုက ခံရ ခံရ

နောက်သူရဲကောင်းက ကယ်ကယ် ဆိုတာတွေနဲ့ ဘဲ

ကိုယ်ဆီကသူတွေ မြန်မာသမိုင်းကို အသင်ကြားခံကြရလို့လားမသိဘူး Developement ထက် တော်လှန်ရေးတွေ သူရဲကောင်းတွေကို ပိုမက်ကြ မှတ်မိကြတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်ပြောခဲ့တဲ့ တိုင်းပြည်စီးပွားရေး ပြန်လည်တည်ထောင်ရေး ပညာရေး စတာတွေထက် တော်လှန်တာ ချတာ ပြစ်ပြစ်နှစ်နှစ်ပြောတာ အပြစ်တင်တာ စိတ်တိုတာတွေကို ဘဲ မှတ်မိနေကြ ပြောနေကြ တသတသဖြစ်နေကြတာ တွေ့နေရသလိုဘဲ။ နောက်အစိုးရတွေကလည်း သင်္ခန်းစာထက် လူထုက သူတို့ ကို ချစ်ကြတဲအပေါ် အခွင့်ကောင်းယူပြီး လိုချင်တာဖြစ်ဖို့ကို အားထည့်ပြီး နိုင်ငံရေးအမြတ်ရအောင်လုပ်ခဲ့ကြတယ်။

ကမ္ဘာပေါ်က အခြားလုပ်ကြံခံရတဲ့ လင်ကွမ်း ကနေဒီ အင်ဒရာဂန္ဒီ စတာတွေ က ရသလို သခာင်္န်းစာတွေ အကျိုးအပြစ်တွေ ဝေဖန်တာတွေ သမိုင်းတွေ မျိုး ဘာဖြစ်သလဲ ဘာကွာသလဲ ကိုယ်က ဘာသာသလဲ သူတို့ က ဘယ်လိုဆက်ထိမ်းနိုင်ကြသလဲ ဘာတွေဖြစ်သွားတဲ့ထိ သမိုင်း ဖြစ်ခဲ့ကြသလဲဆိုတာတွေ လည်း နှိုင်းယှဉ်လေ့လာ ကျင့် ကျောင်းသားလူငယ်တွေ အဆင့်မှာ နှစ်စဉ် ဒီလိုနေ့ရောက်တိုင်း ရှိကြစေချင်တယ်။ သူတို့ ရဲ့ထူးခြားတဲ့ အတွေ့နဲ့ စာစီစာကုံးတွေဖတ်ချင်တယ်။

နှစ်တိုင်းမှတ်မိသလောက်ကတော့ ဆုရတဲ့စာစီစာကုန်းတွေဟာ ပုံဖော်တဲ့အရာနဲ့ ရသ စိတ်ခံစားမှု့တွေ လောက်သာ သူတို့ ဆီက ထွက်လာစေနိုင်ခဲ့တယ် ။ တကယ်ဆို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန် ဖြန်ထွက်ဆင့်ပွားပြီး ကလေးတွေ ဖန်တီးနိုင်တာမျိုး ဖြစ်စေချင်တယ်။ ဒီကိစ္စဟာ အဖြစ်အပျက် Story ပုံပြင်တစ်ခုလို ကနေ ဖယ်ကွာပြီး သမိုင်းရဲ့ အပြောင်းအလဲက အနေအထားတစ်ခုမှာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ရိုက်ခတ်မှု့ တစ်ခုလို့ တွေးပြီး ဆက်သွားကြစေချင်တယ်။ တကယ် role model လို ဖြစ်တယ်ဆိုရင်လည်း ကလေးတွေဟာ ဗိုလ်ချုပ်ရဲ့ ရိုးသားမှု့ အကျင့်စရိုက်ကို ကိုင်ပြီး မူတည်ပြီး ဘေးမှာမြင်နေတဲ့ မိဘအသိုင်းအဝိုင်း ညီအကိုမောင်နှမက အစ ကျောင်း ဆရာဆရာမနဲ့ တွေ့မြင်နေသူတွေကို ယှဉ်တိုင်းပြီး ပြောဆိုနိုင်တဲ့ ထိ ဖြစ်ရင်လည်း ကောင်းတာဘဲ။ တကယ်လည်း အဲလောက်ဖြစ်မလာဘူး။

သူတို့ ကို လေ့လာကြစေချိန်မှာလည်း ကလေးတွေကို ဇွတ် အဖြစ်အပျက်တွေ ရိုက်သွင်းပေးတာထက် သူတို့ ဖာသာ မတူတဲ့ နေရာတွေ က ရှာဖတ်တာ online က လေ့လာတာ လူကြီးတွေကို မေးတာမျိုးနဲ့ ဒီလိုနေ့ရောက်တိုင်း လေ့ကျင့်ပေးသင့်တယ်။ လူကြီးတွေက ကလေးတွေ ရှေ့မှာ ဟန်ဆောင်ထက် ပိုပြီးလည်း အာဇာနည်တွေကို အားလုံးကို ချစ်ခင်လေးစားပြကြသင့်တယ်။ တာဝန်တစ်ရပ်လို ခိုင်းတာလုပ် အာဇာနည်နေ့အခန်းအနားပြီး ပြီးရော ဆိုရင် ဒီလို နှစ် ၁၀၀ ပြည့်လည်း သိပ်လုပ်ရကျိုးနပ် ထိရောက်မယ်မထင်ဘူး။

ဘာရယ်မဟုတ်ပါဘူး ၁၉ ရက်နားနီးလို့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် လုပ်ကြတာပေါ်မှာ မတူတဲ့ အမြင်ကို ဝင်ဆွေးနွေးကြည့်တာပါ။ လက်ခံဖို့ အတင်းအကျပ်မပြောလိုပါဘူး။ကိုယ်အယူအဆနဲ့ ကိုယ်တွေဘဲပေါ့။

ရဲမြတ်သူ
၂၀၁၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ရက်
(၆၈)နှစ်မြောက် အာဇာနည်နေ့အကြို

ကမ္ဘာမြေနေ့ ၂၀၂၀

Earth Anthem (Multilingual)

by Abhay Kumar.

Our cosmic oasis, cosmic blue pearl

the most beautiful planet in the universe

our cosmic oasis, cosmic blue pearl

all the continents and the oceans of the world

united we stand as flora and fauna

united we stand as species of one earth

black, brown, white, different colours

inshan hain ham, dharati hamara ghar (Hindi)

hami manav houn, yo sansar hamro ghar (Nepali)

mi lyudi, zemlaya nash dom (Russian)

leken kulena bashiran wal arda mawtinena (Arabic)

Our cosmic oasis, cosmic blue pearl

the most beautiful planet in the universe

our cosmic oasis, cosmic blue pearl

all the people and the nations of the world

all for one and one for all

united we unfurl the blue marble flag

black, brown, white, different colours

nous sommes des humains, la terre est notre maison (French)

somos humanos, la tierra es nuestra casa (Spanish)

wǒmen shì zénlèi, dìshiye shì wǒmen dechiā (Chinese)

we are humans, the earth is our home. (English)

ပြည်တော်ဝင်

တေးဆို - ဝင်းဦး၊ အက - အင်္ဂလန်စိန်

တေးရေး - အေဝမ်းဆရာညှာ

(ချစ်ခင်ကြတဲ့ အားလုံးမိတ်ဆွေ

နေ့တိုင်းပဲ သတိရတယ်လေ

ကျုပ်တို့မြို့မ အသင်းသားများတွေ

တောင်ရိုးတန်း စစ်ကိုင်းဘက်မှာနေ

ကျန်းမာကြရဲ့လားလို့ မြို့မမောင်တွေ

ရွှေမန်းသူမေ မေးလိုက်သံတွေ

ကျန်းမာကြပါရဲ့လို့

မြို့မမောင်တွေ

ရွှေမန်းသူမေ ပြောလိုက်ပါလေ

စစ်ကိုင်းမှာပဲ စိတ်ကစွဲ နတ်ပြည်

တစ်ခါတစ်လေတော့

မျှော်မှန်းလွမ်းမိ တစ်ဝေဝေ

ပြန်ချင်ဇော ရောက်ချင်ဇောနဲ့

စိတ်စောလို့သာနေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

မြို့မနဲ့အတူတကွ လိုက်ပါနိုင်စေ

အောင်စည်ယွန်းသံ ကြားပြီထင့်

ပြည်တော်ဝင်မယ်လေ)၂

🎷🎺🎻🥁🎹

မန္တလေးရွှေမြို့ တို့ရတနာပုံနေပြည်

တင့်တယ်သာယာစည်ကား ဟိုတုန်းအခါကလေ

အဲ့ဒါတွေ မတွေးကြနဲ့

ရှေ့ဆက်ကာစည်မံကြံစို့လေ

ဪ မန္တလေးရွှေမြို့ တို့ရတနာပုံနေပြည်

တင့်တယ်သာယာစည်ကား ဟိုတုန်းအခါကလေ

အဲ့ဒါတွေ မတွေးကြနဲ့

ရှေ့ဆက်ကာစီမံကြံစို့လေ

မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် အောက်မေ့ကြပေ

တိုက်တာအိမ်ခြေ စည်းစိမ်ရှင်တွေ

မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် အောက်မေ့ကြပေ

တိုက်တာအိမ်ခြေ စည်းစိမ်ရှင်တွေ

လူကြံရင် မခံနိုင်ဘူး အထူးပင်မှတ်တော့လေ

အရင်လိုပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေ

မြို့မအသင်းကပြောပေ

အရင်လိုပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေ

မြို့မအသင်းကပြောပေ

ဖြစ်ဟဲ့ ဆို ဖြစ်ရမယ်တဲ့

ခေတ်သစ်လူများ အားအင်တောင့်တင်းပေ

🎷🎺🎻🥁🎹

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

အခါတော်ရောက်ချိန် နီးလို့လာပေ

ဒေါ်ဒေါ်မမ နှမတို့ရေ

အသဲစွဲချစ်မိတ်ဆွေ ခေတ္တကွဲလို့နေ

မြို့မနဲ့အတူတကွ လိုက်ပါနိုင်စေ

အောင်စည်ယွန်းသံ ကြားပြီထင့်

ပြည်တော်ဝင်မယ်လေ

ကိုဗစ်နိုင်တင်းကို ကြောက်ခွင့်မသာသူများ

ဟဲ့ နှာခေါင်းစည်း လက်အိတ်တွေမပါဘူးလား ဆိုတော့ ရုံးက မနက်ကတော့ပေးတယ်။ အခုညမပေးဘူးတဲ့။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ မသိဘူးတဲ့။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) ဖြစ်ပွားမှုဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ ဖြစ်ပွားနေရာမှာ ဧပြီလ ၆ ရက် ညနေ ၄ နာရီအထိ ၁၂သိန်းကျော်အထိ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားနေပြီး၊ သေဆုံးသူ ခြောက်သောင်းကိုးထောင်ကျော် ရှိနေပါတယ်။ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် လူတစ်ရာမှာ ၂၁ယောက်သေဆုံး လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဧပြီလ ၅ ရက် ည ၈ နာရီအထိ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၁ ယောက်မှာ ရောဂါပိုးတွေ့ရှိရပြီး အဲဒီထဲက တစ်ဦးသေဆုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရမှု ရှာမတွေ့ခင်ကရော၊ ရှာတွေ့ပြီးချိန်တွေမှာပါ ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ကြားလာရတာတွေထဲ သူတို့အကြောင်း မပါ ပါဘူး။

ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်ကြားလာရတာတွေက ကိစ္စမရှိရင် အိမ်အပြင်မထွက်ကြဖို့၊ ခရီးမသွားကြဖို့၊ မဖြစ်မနေ အိမ်အပြင်ထွက်ရရင်လည်း Mask တပ်ကြဖို့၊ အပြင်က ပြန်လာရင် ဒါမှမဟုတ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို ကိုင်တွယ်ပြီးရင် လက်ဆေးကြဖို့ တိုက်တွန်းကြ နှိုးဆော်ကြ၊ ဆရာဝန်တွေ၊ သူနာပြုတွေအတွက် အကာအကွယ်ပစ္စည်းမလုံလောက်လို့ အော်ကြ ဟစ်ကြ ဆွေးနွေးကြ လှူဒါန်းကြ၊ အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ်နိုင်အောင် ဘယ်လိုစီစဉ်လုပ်ကိုင်ကြ ဆိုတာတွေအပြင်၊ အိမ်မှာ မိသားစုနဲ့ ဘယ်လိုနေထိုင်ကြမယ်ဆိုတာတွေထိ သူတို့အကြောင်း တစ်လုံးမှ မကြားရ။ ဒီကြားထဲ ဝတ်စုံပြည့်နဲ့ အရပ်ထဲပိုးသတ်ဆေးလိုက်ဖြန်းတာ ဆက်ဖြန်း၊ ဆက်မဖြန်း ကိစ္စကလည်း ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်။

အဲဒီလို တတ်သိနားလည်သူတွေထဲကတစ်ချို့ အိမ်မှာနေပြီး အကြောက်ကြီးကြောက်၊ ကြောက်တဲ့စိတ်ရဲ့ လှုံ့ဆော်မှုနဲ့ အတူ ကိုယ်တိုင်တွင် မဟုတ်ဘူး၊ အခြားသူတွေပါ ကြောက်လာအောင် လူမှုကွန်ယက်တွေမှာ ဖြန့်ဝေကြပြန်ပါတယ်။ သေဖို့ ရာခိုင်နှုန်းနည်းတယ်ဆိုပေမယ့် အခန့်မသင့်ရင် အသက်သေနိုင်တာမို့ သတိထားနေသင့်ပါတယ်။ သို့သော် ကြောက်ဖို့ အခွင့်သာနေသူတွေက ပိုလို့ကြောက်နေကြတယ်လို့ မြင်မိတယ်။ တကယ်တော့ အစိုးရရဲ့ တစ်ရစ်ခြင်း တင်းကြပ်လာတဲ့ အစီအစဉ်တွေအတိုင်း လိုက်နာနိုင်ရင် လုံလောက်တဲ့ အခြေအနေပါ။

ကျွန်တော်တို့ထဲကတစ်ချို့ အဲဒီလို ကြောက်ကန်၊ ကန်နေကြချိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ရှေ့တန်းကနေ ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲဝင်နေကြရတာဟာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း ဆရာဝန်တွေ၊ သူနာပြုတွေချည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လူအများ အသုံးပြုပြီး ရောဂါပိုးပါလာနိုင်တဲ့ တစ်ခါသုံး Mask တွေ၊ ချောင်းဆိုးလို့ ဖုံးအုပ်မိလိုက်တဲ့ တစ်ရှူးတွေ၊ နှပ်ညှစ်ပြီး သုတ်လိုက်တဲ့ တစ်ရှူးတွေ အမှိုက်ပုံးထဲတွင် အဆုံးသတ်မသွားပါဘူး။ ကျန်းမာရေးနဲ့အညီ မြို့တော်ကြီး သန့်ရှင်းသာယာနေစေဖို့ အဲဒီရောဂါ ပိုးပါလာနိုင်တဲ့အမှိုက်တွေကို လိုက်သိမ်းနေကြသူတွေဟာ စက်ရုပ်တွေလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ မိသားစုရှိတဲ့ နို့စို့အရွယ် ကလေးငယ်တွေ ရှိနေနိုင်တဲ့ စည်ပင်အမှိုက်သိမ်း သန့်ရှင်းရေးဝန်ထမ်းတွေပါ။

ကျွန်တော်သိသလောက် သူတို့ တစ်ရက်နှစ်ကြိမ် အမှိုက်သိမ်းကြရတယ်။ မနက်စောစောတစ်ကြိမ်၊ ညဘက်တစ် ကြိမ်ပါ။ သူတို့ အခုဖြစ်နေတဲ့ ကူးစက်ရောဂါအကြောင်း မသိမရှိဘူး။ သိကြမှာပါ။ သက်ဆိုင်ရာဌာနအကြီးအကဲတွေ ကလည်း သတိပေးကြမှာပါ။ သူတို့ကြောက်လို့ဆိုပြီး အမှိုက်မသိမ်းပဲနေလို့မရပါဘူး။ အဲဒီလို လုပ်နေရလို့ ဆရာဝန် တွေလို အကာအကွယ်ပစ္စည်းတွေ ပါသလားဆိုတော့ မပါပါဘူး။

သတိထားမိသလောက်ပြောရရင် မန္တလေးမြို့တော်ဝန် ဒေါက်တာရဲလွင်ရဲ့ Mask တွေတပ်တာဟာ ၅ ဆအထိ ကာကွယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့က သူရဲ့လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှာ တင်တဲ့ပို့စ်မတိုင်ခင် အရင်ရက်တွေက၊ မန္တလေးမှာ ပိုးရှိလူနာ တစ်ယောက်တွေ့ပြီး အုတ်အော်သောင်းတင်းဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းအထိ သူတို့မှာ Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေ မပါခဲ့ကြဘူး။ ဟဲ့ ကလေးတွေ ရောဂါတွေဖြစ်နေတာ သိတယ်မဟုတ်လား၊ လက်အိတ်တွေ နှာခေါင်းစည်းတွေ မဝတ်ကြဘူးလားလို့ သတိပေးမိတဲ့အထိပါ။ ဒါဟာ သူတို့အတွက် Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေ ဌာနက ထုတ်မပေးထားဘူးလို့ စွပ်စွဲချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ထုတ်မပေးရကောင်းလားလို့ အပြစ်တင်ချင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ထုတ်ပေးထားတာကို မသုံးတာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သလို၊ တစ်ကြိမ်ပဲသုံးပြီး ထပ်သုံးလို့မရလောက်အောင် ပေကျန်သွားလို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဘယ်သူတွေ ဘယ်လောက်ကြောက်ပြီး ဘာတွေလုပ်နေနေ သူတို့အလုပ် သူတို့လုပ်နေကြရတာကို သတိရစေချင် တာပါ။ သိစေချင်တာပါ။ အလွန်ကြီးကြောက်ပြီး လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ အရူးတွေလို ကြောက်ဖျားဖျားမနေကြဖို့ သတိပေးချင်တာပါ။ ကြောက်တာနဲ့ သတိထားနေတာဟာ လားလားမှမတူပါဘူး။

အရင်ညက သတိထားကြည့်မိတော့ သူတို့မှာ Mask တွေ၊ လက်အိတ်တွေနဲ့မို့ စိတ်သက်သာရာရမိတယ်။ သို့သော် အမှိုက်တောင်းကို လက်တစ်ဆုံးမြှောက်တင် မျက်နှာမော့လို့ အဲဒီအမှိုက်တောင်းက အမှုန်အမွှားတွေက သူတို့ မျက်နှာနဲ့ တစ်ကိုယ်လုံးပေါ် ကျလို့နေတယ်။ အမှိုက်စက ဆံပင်မှာငြိလို့နေတယ်။ ကားပေါ်က အမှိုက်ပုံပေါ် ထိုင်နေသူက လက်လှမ်း ယူတယ်။ အိမ်ရောက်လို့ ရေမချိုးရသေးခင်၊ လက်မဆေးရသေးခင် အဖေအမေပြန်အလာကို ပြေးဖက် မယ့်ကလေးတွေ ရှိကောင်းရှိနေမယ်၊ အမေပြန်အလာ နို့စို့ဖို့စောင့်နေမယ့် ကလေးငယ်တွေ ရှိကောင်း ရှိနေပါလိမ့်မယ်။

ရောဂါဖြစ်ပွားစအချိန်တွေက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ် ပြင်ပမှာ ဘယ်လောက်ကြာကြာ နေနိုင်တယ်ဆိုတာ ပညာရှင်တွေ တိတိကျကျမသိခဲ့ကြဘူး။ အခုတော့ သိလာရပါပြီ။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (COVID-19) ကို ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဟာ အလူမီနီယံပေါ်မှာ ၂ နာရီကနေ ၈ နာရီ၊ ခွဲစိတ်ခန်းသုံး လက်အိတ်တွေပေါ်မှာ ၈ နာရီ၊ စတီးပေါ်မှာ ၄၈ နာရီ (နှစ်ရက်)၊ သစ်သားပေါ်မှာ ၄ ရက်၊ ဖန်၊ မှန်ပေါ်မှာ ၄ ရက်၊ စက္ကူပေါ်မှာ ၄ ရက်ကနေ ၅ ရက်၊ ပလပ်စတစ်ပေါ်မှာ ၅ ရက်အထိ နေနိုင်ပါသတဲ့။

ကျွန်တော်တို့တွေ ပိုးကာကွယ်ဖို့သုံးထားတဲ့ အကာအကွယ်ပစ္စည်းတွေမှာ ကပ်ငြိနေမယ့်ပိုးတွေ အဲဒီသန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်းတွေဆီမှာ အဆုံးသတ်နေလေရော့သလား။ သူတို့မှာ နှာခေါင်းစည်း၊ လက်အိတ်က ပါတစ်ရက် မပါတစ်ရက်။ အမှိုက်ကျုံးတဲ့ ကတ်ထူးပြားတစ်ဖက်၊ အမှိုက်တောင်းတစ်ဖက်နဲ့ လမ်းတကာလှည့်၊ လူတကာ စွန့်ပြစ်ထားတဲ့ အိမ်ပေါက်ဝက အမှိုက်တွေသိမ်းလို့ ကျုံးလို့။ သူတို့လည်း ရောဂါကူးစက်နိုင်တဲ့ သွေးနဲ့သားနဲ့ မိသားစုနဲ့ သေရမှာကြောက်တဲ့ လူသားတွေရယ်ပါ။ သူတို့ကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ဝိုင်းပြီး ဂရုစိုက်ပေးဖို့လိုမယ်ထင်ပါတယ်။ သူတို့က ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေလို အသိပညာပြည့်စုံသူတွေ မဟုတ်ကြဘူးလေ။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ဧပြီလ ၆ရက် ၂၀၂၀

Credit:PaukPhaw

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ COVID19 စမ်းသပ်ကုသအောင်မြင်

COVID-19 ကာကွယ်ဆေးအတွက် အမေရိကန်မှာ ဒုတိယအကြိမ်စမ်းသပ်

ဝါရှင်တန်(AP) - အမေရိကန်သုတေသီတွေဟာ နောက်ထပ်လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ ကိုဗစ်နိုင်တင်းကာကွယ်ဆေး စမ်းသပ်မှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ မနေ့(မတ်လ၉ရက်နေ့)က အေပီသတင်းတစ်ပုဒ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အခုတစ်ကြိမ်မှာတော့ အသားအတွင်း ထိုးသွင်းတာ မျိုးမဟုတ်ဘဲ အရေပြားအတွင်းထိုးသွင်းတဲ့စနစ်ကို အသုံးပြုထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။

အခုလိုထိုးနှံရာမှာ နာကျဉ်မှုဟာ သာမန်အရေပြားစစ်ဆေးတာလောက်သာ ခံစားရမယ်လို့ မစ်ဆူရီပြည်နယ်၊ ကန်ဇက်မြို့ အစမ်းသပ်ကုတင်ပေါ်မှာ လဲလျောင်နေတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းကို သုတေသီးတစ်ဦးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ပြောပါတယ်။ ဒါဟာ ဒုတိယအကြိမ်စမ်းသပ်မှုဖြစ်ပြီး၊ ပထမအကြိမ်ကို တနင်္လာနေ့က ပြုလုပ်ခဲ့တာပါ။

"ဒါဟာကျွန်တော်တို့ လုပ်ဖူးသမျှထဲမှာ အရေးကြီးဆုံးစမ်းသပ်မှုပဲ"လို့ ဒေါက်တာဂျွန်အာဗင်၊ ဆေးဝါးသုတေသနစင်တာက စမ်းသပ်မှုအပြီး အေပီကိုပြောပါတယ်။ သူကဆက်ပြီး "ဒီအစမ်းသပ်ခံတွေဟာ အခုလိုအစမ်းသပ်ခံဖို့ တံခါးဝကို ရောက်လာကြတယ်"လို့ ပြောပါတယ်။

အင်နိုးဗီယိုဆေးဝါးသုတေသနစင်တာက တီထွင်ထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံခြင်းစမ်းသပ်မှုဟာ ကမ္ဘာအနှံပြန့်နှံ့ နေတာကိုတားဆီးဖို့ လူတွေကိုအိမ်အတွင်း အဓမ္မနေစေတဲ့၊ ကမ္ဘာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ ရပ်တံ့ထားရစေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးကို ကာကွယ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရှာဖွေမှုတွေထဲက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

အင်နိုးဗီယိုရဲ့လေ့လာမှုဟာ ကန်ဇက်မြို့သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းနဲ့ ပန်ဆယ်ဗေနိယားပြည်နယ်တက္ကသိုလ်က ကျန်းမာတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလေးဆယ်ကို INO-4800လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကုထုံးကို နှစ်ကြိမ်စစ်ဆေးဖို့ သတ်မှတ်ထားတာပါ။ အင်နိုးဗီယိုအနေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကသုတေသီတွေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာ အလားတူလေ့လာမှုကို ပြုလုပ်ဖို့ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီအစောပိုင်းစမ်းသပ်မှုတွေမှာ ကာကွယ်ဆေးဟာ အမှန်တကယ်ကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိမရှိ သက်သေပြဖို့၊ နောက်ထပ် ပိုမိုကြီးမားတဲ့ စမ်းသပ်မှုအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရမှုရှိမရှိစစ်ဆေးတဲ့ ပထမခြေလမ်းဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ သုတေသနကောင်းကောင်းလုပ်နိုင်ရင်တောင်မှ ဘယ်ကာကွယ်ဆေးကိုမဆို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးမပြုမီ တစ်နှစ်ကျော်ကြာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်း အေပီမှာဖော်ပြထားပါတယ်။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

ညီလေး

မိမိအသုံးပြုပြီးသား ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်းကို ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်

မိမိသုံးပြီးသား ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်(Mask) ကို ထမင်းပေါင်းအိုး (Rice Cooker) ထဲ ထည့်ပေါင်းပြီး ပြန်သုံးလို့ ရတယ်လို့ ထိုင်ဝမ်အစိုးရက ဒီကနေ့ တရားဝင် ကြေငြာချက်ထုတ်ပါတယ်။

🔹၁🔹 အချိန်အကြာကြီး သုံးထားတဲ့ Mask မဖြစ်ရ။

🔹၂🔹 သန့်နေသေးတယ်လို့ ယူဆတဲ့ Mask ကို ရေလုံးဝမဆေးရ (အရက်ပျံ လုံးဝ မဖျန်းရ)

🔹၃🔹 သုံးပြီးသားကို ခန လေသလပ်ခံထားပြီး ထမင်းပေါင်းအိုးထဲ သူ့အတိုင်း (အခြောက်) ထည့်ပါ။ ဆိုလိုတာ ရေထည့်ပြီး မပေါင်းရ။

🔹၄🔹 ခလုတ် နှိပ်ပြီး ၃-မိနစ် အပူပေး‌ပေါင်းပါ။

🔹၅🔹 သုံးမိနစ် ပြီးရင် ပြန်ထုတ်ပါ။ ပြန်လည်အသုံးပြုလို့ ရပါပြီ။

ကာကွယ်မှုက ၉၈% ကနေ ၉၅% အထိ ကျန်သေးတယ် ဆိုပါတယ်။ မညစ်ပတ်သေးရင် ၃-၄ခါမက ပြန်သုံးလို့ ရတယ် ပြောပါတယ်။ အရေးအကြီးဆုံး သတိထားရမှာက ဆေးရုံ/ဆေးခန်း ပြပြီး ပြန်အလာမှာ သုံးထားတဲ့ Mask ဆိုရင် လုံးဝ အဲဒီလို ပြန်လည်အသုံး မပြုသင့်ပါဘူး။

လင်းလင်းလတ်

သေဖို့ထက် နေဖို့ခက်

တရုတ်တစ်ပြည်လုံးမှာ အများကြီးစဖြစ်တယ် သေတာ သုံးထောင်ပဲသေတယ်။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ ကြောက်ရမှာက သေတာကို ကြောက်ရမှာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ကြောက်ရမှာက သုံးလေးလ တစ်နိုင်ငံလုံး ငုတ်တုတ်ထိုင်စားရမှာ။ အဲဒါကို ကြောက်ရမှာ။ တရုတ်က ကျွန်တော်တို့ထက် ချမ်းသာတယ်။ သူတို့က သုံးလေးလ ထိုင်စားနိုင်တဲ့သူတွေရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ တစ်နေ့လုပ် တစ်နေ့စားတွေ ထိုင်စားရတော့မှာ။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ တကယ်ကြောက်ရမှာက ကျွန်တော်တို့ဆီ ဝင်လာခဲ့လို့ရှိရင် လာမယ့် Impact (နောက်ဆက်တွဲအကျိုးသက်ရောက်မှု)တွေကို ကြောက်ရတာ။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ သုံးလေးလထိုင်စားရတော့မှာ။ အကုန်လုံးငြိမ်ရမယ်။ အကုန်လုံး Quarantine (သီးသန့်ခွဲထားခံရမယ်) လုပ်ရမယ်ဆို ကျွန်တော်တို့က အဲဒါ ဒုက္ခရောက်တာ။ အဲဒါကို ကျွန်တော်တို့ စဉ်းစားနေတာ။ ကျွန်တော်တို့က သေမှာကြောက်လို့ အဓိကစဉ်းစားတာမဟုတ်ဘူး။ တစ်ယောက်ချင်း တစ်ယောက်ချင်း သေနိုင်ဖို့ Chance (အခွင့်အလမ်း)က တော်တော်ကို နည်းတယ်လို့ ဒေါက်တာမောင်မောင်ဦး တွဲဖက်ပါမောက္ခ အထွေထွေရောဂါကုသမားတော်က ပြောပါတယ်။

ဒေါက်တာမောင်မောင်ဦးဟာ မန္တလေးမြို့ အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီး ဖျားနာဆောင် (၁)မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုဗစ်နိုင်တင်း စောင့်ကြည့်လူနာအဖြစ် ကန်တော် နဒီဆေးရုံမှာ ဆေးဝါးကုသမှုခံယူနေတဲ့ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တံတားဦးမြို့နယ်က အသက် ၂၂နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီး မတ်လ၁၇ရက် နံနက်ပိုင်းက သေဆုံးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြုလုပ်တဲ့သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ သတင်းထောက်တွေကို အခုလိုပြောကြားခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အခုဆောင်းပါးစရေးဖို့ပြင်မိတဲ့ မတ်လ ၁၉ရက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းတွေအရ ၁၉၅နိုင်ငံရှိတဲ့အထဲက ၁၆၆နိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်နိုင်တင်း(COVID19)ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွား နေပါတယ်။ လူဦးရေ နှစ်သိန်းခုနှစ်ထောင်ကျော်ကူးဆက်ခံထားရပြီး လူပေါင်း ကိုးထောင်နီးပါး သေဆုံးသွားပြီလို့ ဆိုတယ်။ ဆောင်းပါးတကယ်ရေးဖြစ်တဲ့ မတ်လ ၂၆ရက်နေ့မှာတော့ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ရောဂါဖြစ်ပွားနေပြီး ရောဂါကူးစက်ခံရသူ လေးသိန်းတစ်သောင်းကျော်၊ သေဆုံးသူ တစ်သောင်းရှစ်ထောင်ကျော် ရှိပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ အဲဒီအချက်အလက်တွေဟာ အချိန်နဲ့တပြေးညီ အချက်အလက် မဟုတ်ပါဘူး။ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ အချက်လက်အသစ်တွေတင်ပေးနေတဲ့ ကမ္ဘာ့တိုင်းတာရေးဝဘ် စာမျက်နှာ (worldometers.info) ရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကဏ္ဍမှာတော့ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ရောဂါကူးစက်ပျံ့ပွားနေပြီး၊ လူပေါင်းလေးသိန်းရှစ်သောင်းနီးပါး ရောဂါကူးစက်ခံထားရတယ်။ သေဆုံးသူအရေအတွက်က နှစ်သောင်းတစ်ထောင်ကျော် ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုရဲ့ တစ်ဆယ့်ခြောက်ရာခိုင်နှုန်း တစ်ရာမှာ တစ်ဆယ့်ခြောက်ယောက် သေဆုံးတာပါ။ ဒီနေရာမှာ တစ်ခုပြောစရာရှိလာပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေရော နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံရဲ့ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID19) ရောဂါပိုးရှိသူ နှစ်ယောက်စတွေ့ပြီးနောက်တစ်ရက် ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID19) နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူလူထုသို့ အသိပေးတင်ပြချက်မှာပါ သေဆုံးနိုင်တဲ့ ရာခိုင်နှုန်း ၄ဒဿမ၄ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ကမ္ဘာ့တိုင်းတာရေးအဖွဲ့ရဲ့ ဖော်ပြချက်မှာတော့ ရောဂါဖြစ်ပွားသူတွေရဲ့ ၄ရာခိုင်နှုန်းဟာ စိုးရိမ်ရသူတွေသာဖြစ်ပြီး၊ သေဆုံးသူရာခိုင်နှုန်းကတော့ တစ်ဆယ့်ခြောက်ရာခိုင်နှုန်းပါ။ နောက်တစ်ခုက ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ နေ့စဉ်အစီရင်ခံစာတွေထဲက ကာကွယ်ရမယ့် နည်းလမ်းထဲမှာ မတ္ထရစ်စနစ်၊ ကမ္ဘာသုံးယူနစ်စနစ်နဲ့ တစ်မီတာအကွာအဝေးက ပြောဆိုဆက်ဆံကြရင် ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ပြောထားတာကို သုံးပေအကွာဆိုပြီး ပြောဆို လိုက်နာ လုပ်ကိုင်နေကြတယ်။ အခုဖြစ်နေတာဟာ ကမ္ဘာ့ကူးစက်ကပ်ရောဂါပါ။ အရပ်ထဲက လက်သမားဆရာတွေအတိုင်းအတာ တိုင်းသလို တစ်မူး၊ တစ်မတ်ကွာတာ ရိုက်ထည့်လိုက်လို့ရပါတယ်ဆိုတာမျိုး၊ တစ်ပေမကွာ ဆရာမဖြစ် ဆိုတာမျိုး လုပ်ဖို့မသင့်ပါဘူး။ တစ်မီတာဆိုတာ ပေနဲ့တွက်ရင် သုံးပေနှစ်လက္မကျော်၊ သုံးပေသုံးလက္မလောက် ရှိပါတယ်။

လူ့အသက်တစ်ချောင်းဆုံးရှုံးရတယ်ဆိုတာ စိတ်မကောင်းစရာကောင်းပါတယ်။ သို့သော် ရာခိုင်းနှုန်းနဲ့ ကြည့်ရင်နည်းပါတယ်။ ကူးစက်ကပ်ရောဂါဖြစ်လို့ ရောဂါဖြစ်ပွားရာနေရာတွေကို သီးသန့်ခွဲထား၊ ပိတ်ဆို့ထားကြရပါတယ်။ အဲဒီလို ပိတ်ဆို့ထားရတာကြောင့် အလုပ်ပျက် အကိုင်ပျက် ဖြစ်ကြရတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ စား၊ ဝတ်နေရေးကိစ္စက စကားပြောလာပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တစ်နေ့လုပ်တစ်နေ့စား အခြေခံလူတန်းစားတွေမှာ ပိုလို့ဒုက္ခရောက်ကြရမှာပါ။

ဒီအခြေအနေတွေအတွက် မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ထားတာတွေ့ ရတယ်။ ရောဂါပိုးတွေ့သူတွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက်ဖြစ်လာရင် ထားရမယ့်နေရာတွေ၊ အဲဒီရောဂါဖြစ်သူတွေကို ကူညီစောင့်ရှောက်ဖို့ Volunteer အဖွဲ့အစည်းအတွက် လူစာရင်းတင်ခိုင်း တာတွေ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေအတွက် ချေးငွေထုတ်ပေးမယ့်အစီအစဉ်တွေ၊ အခွန်လျော့ ပေးမယ့်အစီအစဉ်တွေကို ထုတ်ပြန်ကြေညာထားပါတယ်။ အဲဒါအပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ ‌ဈေးတက်မရောင်းပါဘူးဆိုတဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေကိုလည်းတွေ့ကြရမှာပါ။ သို့သော်လည်း ပုံမှန်အချိန်တွေမှာတောင် လုယက်မှုတွေနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုအားနည်းတဲ့အဖြစ်တွေက စိတ်ပူစရာအခြေအနေတွေပါ။

အဲဒီအကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စာရေးဆရာ ကြည်ဇော်ဝင်းက ဆူပူအုံကြွမှု အခြေအနေမျိုးတွေ အထိ ဆိုးဆိုးဝါးဝါးဖြစ်လာဖို့တော့ မမြင်မိဘူး။ တစ်ခုပဲ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ အမျိုးကောင်းသမီးတွေ ဘဝပျက်ရတာမျိုး၊ ခိုးဆိုးလုနှိုက်တွေ ပေါလာနိုင်တာမျိုးတွေတော့ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ သူ့အမြင်ကို ပြောပါတယ်။

စာရေးဆရာမ မဝင့်(မြစ်ငယ်)ကတော့ အမေစုရဲ့ငွေချေးလုပ်ငန်းစဥ်က အရင်အစိုးရလက်ထက်ကလည်း လုပ်ခဲ့တာပဲ။ အကြွေးယူ လူပျက်စီးခဲ့ကြပြီး အောင်မြင်တာထက် ဒုက္ခရောက်သွားကြတာ များပါတယ်။ ဒို့ရပ်ကွက်တွေမှာ ချေးနည်းမျိုးစုံနဲ့အကြွေးလှည့်ယူကြ၊ ချဲထိုးဖဲရိုက်နဲ့ မိန်းမတွေပါ ပျက်စီးလိုက်ကြတာ မျက်မြင်ပါ။ တကယ်လုပ်ငန်းလုပ်ကြဖို့ စနစ်တကျချေးကြ။ လုပ်ကြပြန်မယ်ဆိုတော့လည်း ရောဂါဘေးရှောင်ရတာတမျိုး၊ ထုတ်လုပ်မှုဖြန့်ဖြူးဖို့ ခက်ခဲတာတမျိုးမို့ ထိရောက်နိုင်ပါမလား။ လောလောဆယ် ရောဂါဘေးရှောင်ရင်း စီးပွားပျက်လာကြမယ်။ ဆင်းရဲသားက ငတ်လာကြရင် လုယက်မယ်၊ ခိုးမယ်၊ တိုက်မယ်။ ကပ်တွေဆိုတာက တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ဆက်လာတတ်တယ်။ ရောဂါဖြစ်တဲ့ ကပ်ပြီးရင်၊ စီးပွားရေးအဆင်မပြေတဲ့ အငတ်ဘေး၊ ငတ်တော့ လုယက်တိုက်ခိုက် လက်နက်ဘေး ဆက်လာဦးမှာပဲလို့ သူရဲ့ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်ကို အခြေခံပြီး ကပ်သုံးပါးအကြောင်း ပြောပါတယ်။ အဲဒါအပြင် ဖြစ်လာမယ့် အခြေအနေမှာ လည်ပတ်နေတာတွေရ ပ်ဆိုင်းသွားကြလေတော့ လည်ပတ်မြဲလည်ပတ်နေမယ့် အရာတွေ ဘာတွေကျန်နေမလဲ နှစ်လုံး၊ သုံးလုံး လောင်းကစားတွေကအစ ရပ်ကွက်ထဲက ဖဲဝိုင်းကြွေဝိုင်းတွေအထိ ပိုအာရုံရောက်ကုန်မယ်။ လည်ပတ်နေတဲ့အရာတွေကမှ ရပ်ကုန်တာလေ အဲဒါတွေပါရပ်သွားအောင် လုပ်ပေးစေချင်တယ်လို့ ထပ်လောင်းပြောပါတယ်။

စာရေးဆရာ သတင်းစာဆရာ သိုက်ထွန်းသက်ကတော့ စည်းစည်းလုံးလုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်း ဖို့လိုမယ်။ အစိုးရအနေနဲ့ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်းရုန်းတာထက်၊ အခြားအဖွဲ့အစည်းတွေကိုပါ ပူးပေါင်းပါဝင်လာအောင် ကိုယ်ကစပြီး လုပ်ပြနိုင်ဖို့လိုတယ်။ ဒါဟာ မလုပ်နိုင်လို့ အကူအညီ တောင်းတာမျိုးတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့။ အခြားအဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း နိုင်ငံရေးအမြတ်ထုတ်ဖို့ အတွက်မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်နိုင်ငံအခြေအနေမှန်ကိုသိပြီး ညီညီညွတ်ညွတ် ပူးပေါင်းပါဝင်သင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

အစိုးရက ရောဂါအတွက် ပြင်ဆင်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန်းလေး မြို့ကြီးတွေမှာပေါ့။ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တွေထုတ်ပြီး ဧပြီလကုန်ထိ စည်ကားတဲ့ ပွဲလမ်းတွေ မလုပ်ဖို့ ပန်ကြားထားပါတယ်။ SMEတွေအတွက် ငွေချေးမယ်ဆိုတာလည်း သတင်းကောင်းပါပဲ။ အခွန်တွေလည်း လျှော့ချသွားမယ်လို့ ပြောသွားပါတယ်။ ကိုဗစ်နိုင်တင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သီးခြားပြောရရင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ အရေးတကြီး လိုအပ်ပါတယ်။ အခုပြင်ဆင်ထားတာတွေလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ လုံလောက်ပါတယ်။ ပြီးပြည့်စုံလောက်အောင် ပြင်ဆင်နိုင်တယ်ဆိုတာ ဘယ်နိုင်ငံမှ မရှိပါဘူး။ အကောင်းဆုံးတော့ သူ့နည်းသူ့ဟန်နဲ့ ပြင်ဆင်ကြသူချည်းပါပဲလို့ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ သန်းနိုင်ဦးက ပြောပါတယ်။

မြန်မာအစိုးရရဲ့ ပြင်ဆင်ထားမှုတွေဟာ ဂျပန်နိုင်ငံက ပြင်ဆင်လုပ်ကိုင်နေတာနဲ့ ဆင်ဆင်တူနေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံရောက် အမည်မဖော်လိုသူတစ်ယောက်ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းရာမှာ လူတစ်ယောက်ချင်းကိုတော့ မကြည့်နိုင်ဘူးထင်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် လုပ်ငန်းရှင်တွေကိုပဲ အတိုးမဲ့ ငွေချေးပေးမယ် ပြောပုံရတယ်။ တကယ်ကျ အပြောပဲ ရှိသေးတယ်။ ဘာမှ လက်တွေ့အကောင်ထည် မမြင်ရသေးဘူး။ အွန်လိုင်းပေါ်မှာတော့ အကောင်းတွေချည်း ရေးနေကြတာပဲ။ တကယ်တမ်းကျ ဝန်ကြီးချုပ်ရှင်းဇိုးအာဘေက အာချည်းပဲ။ (ရယ်လျှက်)

Mask (ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်း) အစိုးရက ထုတ်ပေးတယ်သာပြောတာ သာမန်ပြည်သူတွေ လက်ထဲ ရောက်မလာဘူး။ ဒါကြောင့် လူတွေ အော်နေကြပြီ။ လက်လုပ်လက်စားတွေ အများအားဖြင့် မပြေလည်ဘူး။ အခုက တစ်လအစ ရှိသေးတော့ အသံတွေက သိပ်ကျယ်မလာသေးဘူး။ ဒီထက် ကြာပြီး တစ်လကနေ နှစ်လဖြစ်လာရင်တော့ အတော်ရှုပ်ထွေးလာတော့မယ်။ ကိုယ်တွေ ဝင်ငွေလည်း ထိတာပဲ။ အခြေခံလုပ်ခက လူတိုင်း နည်းတာ ထုံးစံပဲ။ အခြေခံလုပ်ခကို အချိန်ပိုင်းနဲ့ ထပ်ပေါင်းလုပ်မှ ပုံမှန်ပြေလည်တာလေ။ ခုကျ အချိန်တွေ လျော့တော့ အခြေခံလုပ်ခလေးနဲ့ နင်နေတာပေါ့လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါဟာသူ့အမြင်တွင် မဟုတ်ဘဲ သူ့မိတ်ဆွေဂျပန်နိုင်ငံသားတွေနဲ့ အမြင်အတူတူပဲလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ အဲဒါအပြင် အခြားမိတ်ဆွေ တစ်ဦးကလည်း အလုပ်ကပြန်ရင် Mask (ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းစည်း)တွေ ရောက်နေမလားလို့ စာတိုက်ပုံးဖွင့် ဖွင့်ကြည့်ရတာ အမော။ ပြီးတော့လည်း ကလေးတွေကျောင်းပိတ်ထားလို့ ထမင်းဗူး အလကားပေးသတဲ့။ တခါမှမရဘူးပေါင်။ မနက်မနက် ထမင်းဘူးထချက်ပေးနေရတာ လူလည်း ပန်ဒါဖြစ်နေပြီလို့ ပြောပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရကတော့ ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ပြန်ချက်တွေနဲ့အတူ အဲဒီညွှန်ကြားချက် တွေကို မလိုက်နာရင် အရေးယူမယ့် စည်းကမ်းချက်တွေပါ တပါးတည်းပါလာတာကြောင့် အခြေခံ လက်လုပ်လက်စားတွေ အဆင်ပြေတယ်လို့ ပေကျင်းမှာ ပညာသင်ကြားနေတဲ့ မလီလီပန်က ပြောပါတယ်။ သူပြောပုံအရ အလုပ်မလုပ်ရလည်း ပုံမှန်ပေးနေကျ နှုန်းထားအတိုင်း လုပ်ငန်းရှင်တွေက ပေးကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒါအပြင် ပညာသင်ကြားရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း အွန်လိုင်းစနစ်ကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးတာကြောင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနေတဲ့ အတောအတွင်း အဆောင်မှာပဲ ဆက်ပြီး စာသင်ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဆရာတွေအနေနဲ့ ခါတိုင်းစာသင်ခန်းထဲမှာ သင်တာထက် ပိုဂရုစိုက် အားထုတ်ကြတယ်။ ရည်ညွှန်းကိုးကားရမယ့် စာအုပ်လင့်တွေပါ ပါလာတာကြောင့် စာကြည့်တိုက်မှာ သွားရှာစရာမလိုဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ အခုရက်ပိုင်းအတွင်း ရောဂါထိန်းချုပ်လာနိုင်လို့ အချို့ပြည်နယ်ကကျောင်းတွေ ပြန်ဖွင့်လာနိုင်ပြီလို့လည်း သူမက ပြောပါတယ်။ သူမတက်နေတဲ့ ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှာ ရောဂါဖြစ်ပွားတဲ့ ကာလအတွင်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်မှုတွေကို ကူညီ ဖြေရှင်းပေးဖို့ စိတ်ပညာဌာနက တာဝန်ယူထားတယ်လို့လည်းပြောပါတယ်။

အင်္ဂလန်နိုင်ငံရဲ့ သုတေသီတွေ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကိုဗစ်နိုင်တင်းဟာ ၂၀၂၁ခုနှစ် နွေဦးရာသီ လောက်အထိ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းပါတယ်။ ဒါကြောင့် အစိုးရအနေနဲ့ ဆေးရုံတွေမလုံလောက်ရင် သုံးဖို့ အပြင်ကပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေကို အကူအညီတောင်းခံနေရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ထောက်ခံထားတဲ့ BMJ ဝဘ်စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

မန္တလေးက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ကိုဇော်မင်းထွန်းကတော့ ပြောရရင် လက်ရှိကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) က ဘယ်လောက်အထိသွားမှာလဲ။ အဲဒါကို ဘယ်ပညာရှင်တွေရဲ့ဟာ ကျွန်တော်တို့ယူမှာလဲ ဆိုတာကို ပထမဆုံးစဉ်းစားရမယ်။ သုံးလသွားမှာလား၊ ခြောက်လသွားမှာလား၊ တစ်နှစ်သွားမှာလား၊ အဲဒီအတွက်က ရေတိုရေရှည်အစီအစဉ် ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ဘာရှိလဲပေါ့နော်။ ကျွန်တော်ပြောတာ ကျန်းမာရေးဘက်က ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ စီးပွားရေးပိုင်းက ပြောတာဖြစ်ပါတယ်။

အခွန်လျှော့မယ်တို့ နောက်တစ်ခုက ပေးရမယ့်အခွန်ကို ရက်ရွှေ့တယ်ဆိုတာတွေက နောက် ချေးငွေ ထုတ်ချေးမယ် ဆိုတဲ့ဟာတွေက တကယ်အလုပ်ဖြစ်ပါ့မလားဆိုတာ စိုးရိမ်တယ်။ ခုတ်ရာတစ်ခြား၊ ရှရာတစ်ခြားဖြစ်မှာ၊ အနာနဲ့ဆေး တခြားစီ ဖြစ်မှာ နည်းနည်းလေးကြောက်တယ်။

ကျွန်တော်တို့အများစုရဲ့ SME ပေါ့နော် ကျွန်တော်တို့အကြီးတွေကလည်း ပုံမှန်ထိတာပါပဲ၊ အလတ်စားပေါ့နော်၊ အလတ်စားဆိုသော်လည်း အသေးစားများပါတယ်။ အဲဒါတွေကို ပြင်ဆင်ဖို့ Awareness (အသိပညာပေးမှု)ကို လုပ်ဖို့လိုလိမ့်မယ်ဗျ။ ဆိုတော့ စီးပွားရေးသမားတွေအားလုံး သိနေပြီလေ။ စီးပွားကျတော့မယ်၊ ကျနေပြီ၊ အခြေအနေမကောင်းဘူး။ နဂိုတည်းကမှ ကျွန်တော်တို့က နူရာဝဲစွဲ၊ လဲရာ သူခိုးထောင်း လေ။ ကျွန်တော်တို့ နဂိုကမှ စီးပွားမကောင်းဘူး။ မကောင်းတဲ့ ကြားထဲက ဒီဟာဖြစ်လာတယ်။ အဲအတွက်ကို အစိုးရက ဖြေလျှော့တာအပြင်၊ သူတို့လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့ဟာကို စီးပွားရေးပညာရှင်တွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီးတော့၊ Awareness (အသိပညာပေးမှု) လုပ်ပေးသင့်တယ်။ ဆိုတော့ နီးစပ်ရာဖြစ်ဖြစ် မတူဘူးပေါ့လေ။ ဆိုလိုတာ လက်ရှိမှာတော့ လူစုလူဝေးလုပ်လို့မရဘူးဆိုပေမယ့် ပုံမှန် E-commerce (အွန်လိုင်းချိတ်ဆက်မှုကို အသုံးပြုပြီး၊ အွန်လိုင်းဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ခြင်း) ဘက်ကဖြစ်ဖြစ် လုပ်သင့်တယ်လို့မြင်တယ်။ အဲဒါလေးတွေ Awareness (အသိပညာပေးမှု) ကိုသေချာရမှ ရေရှည်မှာ ကျွန်တော်တို့ နည်းနည်းလေးပိုပြီး ရပ်တည်ဖို့ လွယ်လိမ့်မယ်။ မဟုတ်ရင် ပြုတ်ဆင်းသွားလိမ့်မယ်။

ယူကေမှာဆို မတ်လ ၁၉၊ ၂၀ရက်မှာ CBT (Community-based Tourism လူမှုအခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း) အနေနဲ့ သူတို့ ကြိုပြီးတော့ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု လုပ်ထားတယ်။ နိုင်ငံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခုမတူဘူး။ စီးပွားရေးအခြေအနေတွေ မတူကြဘူး။ အဲတော့ အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ကြုံရမယ့်ဟာနဲ့ မတူနိုင်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့လိုနိုင်ငံလေးမှာ ဘယ်လိုပုံစံရပ်တည်မယ်ဆိုတာ တော်တော်အရေးကြီးတယ်ဗျ။ ဘာလို့ဆိုတော့ တအားကြီး လူလတ်တန်းစား ပျောက်သွားခဲ့ရင် တိုင်းပြည်က နဂိုကမှ ယဲ့ယဲ့ရယ်ဗျ။ စီးပွားရေးအရပြောတာပေါ့နော်။ တော်တော်လေး အဆင်မပြေနေတဲ့အချိန်မှာ ပိုပြီးရှုပ်ထွေးသွားမှာ ကျွန်တော်တော့ ပိုပြီးစိုးရိမ်တယ်။ အဲတွက်ကို ဘယ်လောက်ပြင်ကြမလဲ။ ပြင်မယ်ဆိုတာအတွက်က တကယ်ရော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေရော Awareness (နားလည်သဘောပေါက်မှု) ရောရှိရဲ့လား။ သူတို့ရော သုံးလ၊ ခြောက်လ၊ တစ်နှစ်အတွက် ပြင်ဖို့ စိတ်ထဲမှာရော တကယ် ဆုံးဖြတ်ပြီးပြီလား။ အဲဒါလေးတွေ လိုတယ်ဗျ။ တကယ်သူတို့မပြင်ချင်ရင် ပြင်ဖို့အဆင်သင့်မဖြစ်သေးရင်လည်း ခက်တယ်။

တိုင်းပြည်တော်တော်များများမှာ Lock Down (လော့ဒေါင်း)ဖြစ်တယ်။ လော့ဒေါင်းဖြစ်သွားခဲ့ရင် ဝန်ထမ်းတွေရဲ့အနေအထား၊ ဒါကတော့ ရေတိုပေါ့။ လက်တလောဖြစ်နေတဲ့ အနေအထား၊ သူတို့အတွက်ကို လုပ်ငန်းရှင်က လခမပေးနိုင်တော့ရင် အဲဒါတွေကို ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံတော်က ဘယ်လိုပုံစံစဉ်းစားမလဲပေါ့။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် လုပ်ငန်းရှင်တွေက၊ ဒါမှမဟုတ် အလှူရှင်တွေက ဆန်လေး သုံးပြည်လောက်ပေးရုံနဲ့ ဒီပြဿနာပြေလည်သွားမှာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ ရေရှည် ဆိုလိုတာ တစ်လသွားမှာလား၊ နှစ်လသွားမှာလား၊ သုံးလသွားမှာလား ကျွန်တော်တို့ အဲဒါလေး ကြိုပြီးတော့ နိုင်ငံတော်အပိုင်းကရော၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်အပိုင်းကရော လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တာကို မြန်မြန်လုပ်ဖို့တော့ လိုလိမ့်မယ်။

ချေးငွေလို့ပြောရင်လည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆက်လုပ်ဖို့ရော ကျွန်တော်တို့ အခြေအနေ ပေးမှာလား၊ အဲဒီပိုက်ဆံယူထားပြီး အတိုးပိသွားတာပဲ ထပ်ပြီးအဖက်တင်မှာလား၊ သို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းကိုပဲ ပိုက်ဆံချေးလိုက်လို့ အဲဒီပိုက်ဆံကို ဘယ်အချိန်ပြန်ဆက်ရမှာလဲ၊ မနေ့ကပြောသလိုပေါ့နော် (နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ အစီရင်ခံတင်ပြမှုကို ဆိုလို) တစ်နှစ်အတိုးနှုန်း တစ်ရာခိုင်နှုန်းပေါ့နော်၊ အဲဒါက ဒီတစ်နှစ်အတွင်းမှာ စီးပွားရေး ပြန်နာလန်ထူမယ်လို့ ယူဆလို့လား။

တကယ်တမ်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောကြကြေးဆို ကျွန်တော်တို့အားလုံးက ပျောက်သောလမ်းမှာ စမ်းတဝါးဝါး လျှောက်ရမှာဗျ။ ဒီလိုအဖြစ်အပျက်မျိုးက ကျွန်တော်ထင်တယ် Digital Age (ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်) ပေါ့နော် ဒီဘက်ခေတ်မှာ ဒါပထမဦးဆုံးဖြစ်တဲ့ ပြဿနာဗျ။ ခါတိုင်းက စစ်ပွဲ တွေလောက်ဖြစ်တာ။ သို့မဟုတ်လည်း နိုင်ငံတစ်ခုနဲ့တစ်ခုဖြစ်တာ။ ဒါဒီလောက်ကြီး ပျံ့တဲ့ဟာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီအတွက် ကျွန်တော်တို့ စီးပွားရေးသမားတွေရော၊ ပြည်သူရော၊ နိုင်ငံတော်ရော ဝိုင်းပြီး စဉ်းစားရမယ့်အချက်တွေ ပိုပြီးသုံးသပ်မယ့်အချက်တွေ ပိုပြီးများပြားရှုပ်ထွေးလိမ့်မယ်ဗျ။ ဒီလို Impact (နောက်ဆက်တွဲအကျိုးသက်ရောက်မှု)မျိုးက ရေရှည်ခက်မှာမျိုး ဖြစ်နေတာကိုးလို့ သူ့အမြင်ကို ပြောပါတယ်။

ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) ကူးစက်ကပ်ရောဂါအတွက် အခုချိန်ထိ ကုသဆေး စမ်းသပ်ရှာဖွေ နေဆဲပါ။ ၂၀၁၆ခုနှစ်က ဂျပန်အစိုးရက ဂီနီနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့တဲ့ ဖာဗီပိုင်ရိုင်ဗာ (favipiravir)ဆေးဟာ လက်ရှိဖြစ်ပွားနေတဲ့ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19)ရောဂါကုသရာမှာ ထူးခြားမှုရှိတယ်လို့ တရုတ်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဌာနတာဝန်ရှိသူ မစ္စတာကျန်ရှင်မင်က မတ်လ ၁၇ရက်က သတင်းထောက်တွေကို ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ဂျပန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အဲဒီဆေးဟာ ရောဂါပျံ့နှံ့ပြီးသား လူနာတွေမှာ သက်ရောက်မှုမရှိဘူးလို့ ပြန်ပြောခဲ့တာပါ။ မတ်လ ၂၀ရက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာတော့ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) ရောဂါစတင်ဖြစ်ပွားရာ တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်မြို့မှာ နောက်ထပ်ရောဂါကူးစက်မှုအသစ် မရှိတော့ဘူးလို့ သတင်းပေးပို့ချက်တွေကို ကိုးကားပြီး ကြေညာထားပါတယ်။ အဲဒါအပြင် ရောဂါကူးစက်ခံရတဲ့ နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ညီညီညွှတ်ညွှတ်နဲ့ ဒီရောဂါကို တွန်းလှန်ဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

အောင်မျိုးထွန်းကျော်

မတ်လ ၂၆ရက် ၂၀၂၀

Credit : PaukPhaw သေဖို့ထက် နေဖို့ခက် အပိုင်း(၁)

           : PaukPhaw သေဖို့ထက် နေဖို့ခက် အပိုင်း(၂)

စားသုံးကုန်ပစ္စည်များနှင့် ဆေးဝါးများ ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ရောင်းချလျှင် ထောင်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်ဖြင့် အရေးယူခံရမည်

စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အနေဖြင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါကာလအတွင်း ကိုဗစ်နိုင်တင်း ကာကွယ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ကုသရေးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ၊ ဆေးဝါးများနှင့် စားသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို အရေးကြီးကုန်စည်များအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာလိုက်ပြီး အဆိုပါကုန်ပစ္စည်းများကို ဈေးကွက်အတွင်း ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ရောင်းချခြင်း၊ ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ဈေးကစားရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သိုလှောင်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်နေသည်ကို စိစစ်တွေ့ရှိပါက အနည်းဆုံးထောင်ဒဏ် ခြောက်လမှ အများဆုံးထောင်ဒဏ် သုံးနှစ်အထိ ချမှတ်မည့်အပြင် ကျပ်ငါးသိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်ခြင်းခံရမည်ဟု မတ်လ ၃၀ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။

ပြင်သစ်နိုင်ငံသား ၃ဦးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ မြန်မာအမျိုးသား ၁ဦးတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးထပ်မံတွေ့ရှိ

အမျိုးသားကျန်းမာရေးဓာတ်ခွဲမှုဆိုင်ရာဌာန (ရန်ကုန်) မှ မတ်လ ၃၀ရက်နေ့၊ ညနေ ၅နာရီ ၁၅မိနစ်အချိန် ထုတ်ပြန်ချက်အရ စောင့်ကြည့်လူနာနှင့် ဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်၍ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုလျက်ရှိသော လူနာ(၅၅)ဦး၏ ဓာတ်ခွဲနမူနာများအား စစ်ဆေးခဲ့ရာတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသား ၃ဦးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ဦးတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအဆုတ်ရောင်ရောဂါ (COVID19) ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ့ရှိရကြောင်း သိရသည်။

ဝေဘာဂီအထူးကုဆေးရုံကြီးတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအဆုတ်ရောင်ရောဂါ (COVID19)ဖြင့် ဆေးဝါးကုသမှုခံယူနေသည့် အသက် (၆၀) နှစ်အရွယ် ဧည့်လမ်းညွှန် အမျိုးသမီးနှင့် တွေ့ထိဆက်ဆံခဲ့ကြသူ ပြင်သစ်နိုင်ငံသား ခရီးသွားဧည့်သည် ၃ဦးတွင် ရောဂါပိုးတွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါ ၃ဦးအား ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုမှ ဝေဘာဂီ အထူးကုဆေးရုံသို့ လွှဲပြောင်း ကုသမှုခံယူစေမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရသည်။

၁၄ဦးမြောက် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအဆုတ်ရောင်ရောဂါ (COVID19) ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရသူမှာ ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ ကျောက်မဲ မြို့နယ်တွင်နေထိုင်သော အသက် (၂၄) နှစ်အရွယ် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသားဟု ဆိုသည်။ ၎င်းမှာ မတ်လ ၂၅ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့မှ မြန်မာနိုင်ငံ တာချီလိတ်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကာ တာချီလိတ် မြို့တွင် (၂)ညတာတည်းခိုနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ မတ်လ ၂၇ရက်နေ့ ညနေတွင် တာချီလိတ်မြို့မှ မန္တလေးမြို့သို့ လေကြောင်းဖြင့်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အဆိုပါနေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင်မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် မန္တလေးမြို့မှ ကျောက်မဲမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ၎င်းလူနာမှာ မတ်လ ၂၈ရက်နေ့တွင် အလွန်အမင်း အန်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း လက္ခဏာများ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ယင်းနေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကျောက်မဲမြို့၊ ပြည်သူ့ဆေးရုံသို့ သွားရောက်ပြသခဲ့ရာ စောင့်ကြည့်လူနာအဖြစ် သီးသန့်ထားရှိ၍ ဆေးကုသမှုခံယူစေလျှက် ဓာတ်ခွဲနမူနာအား ပေးပို့စစ်ဆေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။